Khói đỏ từ tháp canh số 1 Đầu Gió cuồn cuộn bốc lên như một vệt máu loang giữa nền trời sương muối xám xịt. Dưới chân tháp canh Định Hải, Trần Minh siết chặt chuôi gươm mẻ, khớp xương tay trắng bệch vì lạnh và căng thẳng. Gã nhìn vệt khói, rồi quay sang Bùi Chí Kiên, giọng nói lạc đi vì gió bấc:

"Đồn trưởng Bùi, năm ngàn thiết kỵ của Thác Bạt Hùng đang áp sát trong vòng năm dặm. Con đê đất phía Tây chúng ta vừa đắp chỉ chặn được hướng sườn dốc. Còn cổng chính diện pháo đài... cổng chính diện hoàn toàn là một khoảng trống mục nát! Ngựa chiến Nhạn Quốc chỉ cần một lượt xung phong là giẫm nát cả lũ lũ thương binh rách rưới này!"

Chí Kiên không nhìn Trần Minh. Anh đang quỳ dưới đất, bàn tay rách da rỉ máu từ đêm qua bám đầy đất sét xám xịt và những sợi rơm khô mục. Anh đưa chiếc thước đo góc bằng đồng khảm bạc lên, ngắm thẳng qua khoảng trống hoang phế của cổng chính diện pháo đài Bắc Bình Quan. Trong đầu anh, nhãn quan địa hình 3D lại một lần nữa tự động kích hoạt. Các đường lưới hình học màu đồng thau ảo ảnh hiện lên, phủ kín bãi đất phẳng lỳ, rộng lớn trước cổng thành.

"Nếu chúng ta xây một bức tường thẳng đứng ở đây, thiết kỵ địch sẽ dùng gỗ húc đổ trong vòng một khắc. Nếu dùng đá hộc xếp chồng, chúng ta không có đủ thời gian và nhân lực vác đá từ mỏ về," Chí Kiên lầm nhẩm, giọng nói điềm tĩnh đến đáng sợ giữa cơn hoảng loạn của binh lính xung quanh. "Cách duy nhất để triệt hạ năm ngàn ngựa chiến là biến bãi đất phẳng lỳ này thành một đầm lầy chết chóc. Chúng ta cần bẫy bùn dầm mật mía."

"Bẫy bùn dầm mật mía?" Lão Tấn khập khiễng bước tới, cái chân què của lão run lên dưới cái lạnh cắt da. "Đồn trưởng, bãi đất trước cổng thành là đất sét mịn pha cát, mùa đông này khô cứng như đá. Đào hào dã chiến còn khó, lấy đâu ra bùn?"

"Chúng ta sẽ dẫn dòng suối ngầm từ giếng cổ ra, trộn lẫn đất sét mịn với mật mía cô đặc và vôi sống," Chí Kiên đứng thẳng dậy, đôi mắt thâm quầng vì thức đêm lộ rõ vẻ cương nghị. "Mật mía khi trộn với đất sét ẩm và vôi sống sẽ tạo ra một hỗn hợp dính dẻo cực kỳ tàn khốc. Ngựa chiến giẫm vào sẽ bị hút chặt móng, càng giãy giụa càng lún sâu. Lực ma sát dính sẽ triệt tiêu hoàn toàn động năng xung phong của thiết kỵ. Nhưng để đắp được hệ thống đê ngăn nước suối và trộn hàng chục tấn bùn dẻo trước khi Thác Bạt Hùng tới, chúng ta cần ít nhất một ngàn lao động nặng."

Trần Minh cười khổ, giọng đầy tuyệt vọng: "Một ngàn người? Cả đồn biên phòng này chỉ còn năm trăm thương binh rách rưới, cơm không đủ ăn, sức đâu mà đào đất trộn mật?"

"Dân tị nạn," Chí Kiên chỉ tay về phía vách núi dựng đứng phía sau pháo đài, nơi những làn khói xám nhạt bốc lên từ những túp lều rách nát. "Làng tị nạn Biên Sương có hơn ba ngàn dân nghèo dạt ra biên ải. Họ là nguồn nhân lực duy nhất chúng ta có lúc này."

"Không đời nào họ giúp chúng ta!" Trần Minh hét lên, tay chỉ thẳng vào cổng thành. "Lũ quan phủ Lý Hữu Bằng đã cướp sạch đất ruộng, bòn rút lương thảo của họ trước khi bỏ chạy. Trong mắt dân tị nạn, quân binh chúng ta là lũ hút máu bóc lột. Ngài bước vào đó với bộ giáp da này, họ sẽ dùng cuốc xẻng đập chết ngài trước khi quân Nhạn tới!"

"Tôi sẽ đi một mình," Chí Kiên giắt chiếc thước đo góc đồng vào thắt lưng, ánh mắt không một chút dao động. "Trần Minh, anh ở lại giữ đồn, chuẩn bị sẵn các ống tre dẫn nước suối từ giếng cổ. Lão Tấn, gom toàn bộ vôi sống từ lò đá vôi cũ lại. Tôi sẽ mang nhân lực về trước giờ Ngọ."

Không đợi Trần Minh kịp ngăn cản, Chí Kiên dứt khoát quay người bước đi. Gió bấc rít lên từng hồi qua khe núi, thổi tung chiếc áo choàng lông cừu thô rách nát bám đầy than củi của anh.

Làng tị nạn Biên Sương nằm lọt thỏm giữa một thung lũng đá vôi ngập sương muối, sát vách núi phía sau pháo đài. Khi Chí Kiên bước qua ranh giới làng, đập vào mắt anh là một khung cảnh tồi tàn đến nghẹt thở. Hàng trăm túp lều dựng tạm bằng cành sồi mục và lá cọ dột nát san sát nhau trên nền đất nhão nhẹt sương muối. Những đứa trẻ gầy gò, bụng phình to vì đói, chỉ mặc độc một mảnh khố vải thô rách nát, đang co rúm người lại bên những đống lửa sưởi ấm nhỏ nhoi. Mùi ẩm mốc, mùi phân trâu khô và hơi lạnh buốt xương bao phủ khắp nơi.

Sự xuất hiện của Chí Kiên lập tức thu hút hàng trăm ánh mắt căm hờn. Bộ giáp da cũ bám đầy vết chém của anh trai Bùi Chí Dũng dù rách nát nhưng vẫn mang phù hiệu của quân biên phòng vương triều.

"Là quân binh nha môn!"

Một tiếng hét phẫn nộ vang lên từ góc lều. Ngay lập tức, hàng chục dân tị nạn gầy guộc, gương mặt xám xịt vì đói khát và sương muối, ùa ra vây quanh Chí Kiên. Họ cầm trên tay những thanh tre nhọn, những chiếc cuốc rỉ sét và cả những tảng đá hộc nhặt bên đường.

*Bộp!*

Một viên đá ném trúng bả vai trái của Chí Kiên, lực va chạm mạnh khiến anh lảo đảo, vết sẹo sương muối cũ nhói lên đau đớn. Nhưng anh không rút búa nhỏ, cũng không lùi lại. Anh đứng thẳng, giơ hai bàn tay rách da bám đầy bùn đất lên cao để chứng minh mình không mang theo vũ khí.

"Lũ ăn cướp! Các người đã cướp hết ngô khoai của chúng tôi, dồn chúng tôi vào chỗ chết đói ở cái khe núi hoang phế này! Bây giờ giặc Nhạn sắp tới, các người lại định bắt chúng tôi đi làm phu dịch không công để che chắn mưa tên cho các người sao?" Một lão nông gầy gò gào lên, nước mắt hòa lẫn bụi đất lăn dài trên má.

"Đập chết hắn đi! Đập chết tên quan binh này!" Đám đông phẫn nộ gầm rú, đá hộc và bùn đất bắt đầu ném tới tấp vào người Chí Kiên.

Giữa lúc vòng vây chuẩn bị khép chặt, một tiếng gầm vang dội như sấm đánh xé toạc đám đông:

"Tất cả dừng tay!"

Một gã khổng lồ ngực trần sạm đen, bắp tay to như cột nhà bước ra từ một túp lều lớn nhất. Đó là Lý Đại Ngưu, thủ lĩnh phu đục đá tị nạn. Vai gã chai cứng vì vác đá nặng, tay cầm chiếc búa tạ bằng sắt rèn nặng hai mươi cân có xích sắt quấn quanh cán gỗ sồi. Gã đứng chắn trước mặt Chí Kiên, đôi mắt to như chuông đồng trợn trừng nhìn viên đồn trưởng trẻ tuổi.

"Ngươi là Đồn trưởng mới nhậm chức?" Lý Đại Ngưu gằn giọng, chuôi búa tạ nện mạnh xuống đất đá vôi phát ra tiếng *bịch* nặng nề. "Tên đồn trưởng cũ đã ôm tiền chạy trốn cùng tri phủ Lý Hữu Bằng. Ngươi mò đến đây làm gì? Nếu định dùng binh pháp thánh hiền của các người để ép bách tính chúng tôi đi làm bia đỡ đạn cho pháo đài, thì khôn hồn cút đi trước khi búa của ta đập nát đầu ngươi!"

Chí Kiên hít một hơi thật sâu, nén cơn đau từ vết thương trên vai trái. Anh nhìn thẳng vào đôi mắt hung hãn của Đại Ngưu, giọng nói trầm ổn, vang rõ giữa đám đông:

"Tôi không đến đây để ép buộc các người bằng binh pháp hay sắc lệnh. Tôi đến đây để đề xuất một giao dịch sòng phẳng."

"Giao dịch?" Lý Đại Ngưu cười khẩy, đám đông xung quanh cũng rộ lên tiếng chửi bới hoài nghi. "Lũ quan binh các người có gì để giao dịch? Sắc lệnh rách hay những lời hứa suông?"

"Lương thực," Chí Kiên dứt khoát đáp. "Tôi sẽ mở toàn bộ kho lương thực cũ của pháo ải Bắc Bình Quan. Toàn bộ số ngô và lúa mạch khô mốc còn sót lại - dù đã bị quan phủ bỏ hoang nhưng nếu phơi khô và nấu chín kỹ vẫn đủ để nuôi sống hàng ngàn miệng ăn của làng qua mùa đông này. Tôi cam kết dùng toàn bộ kho lương thực đó để nuôi bách tính đắp đập ngăn lũ dã chiến và đắp bẫy bùn."

Đám đông bỗng chốc im lặng. Từ 'lương thực' như một luồng điện chạy qua những cơ thể gầy gò đang run rẩy vì đói. Nhưng lòng hoài nghi tích tụ từ nhiều năm qua không dễ dàng biến mất.

"Lại là lừa bịp!" Một thanh niên hét lên. "Các người sẽ bắt chúng tôi làm việc đến kiệt sức, rồi lũ quan lại nha môn sẽ đứng ra chia chác hết số ngô đó! Chúng tôi đã thấy trò này mười lần rồi!"

Chí Kiên bước lên một bước, đối mặt với Lý Đại Ngưu: "Chúng ta sẽ không dùng lại cách quản lý cũ của quan phủ. Tôi đề xuất hệ thống tính ngày công lao động chéo. Sổ sách sẽ do thư lại Nguyễn Sĩ - người từng bị bãi chức vì không chịu làm giả sổ sách nha môn - quản lý công khai giữa làng. Mỗi người làm việc đục đá hay vận chuyển mật mía sẽ tự tay đánh dấu vào thẻ tre kiểm tra chéo của nhóm mười người. Nhóm này giám sát nhóm kia. Cuối ngày, gạo ngô sẽ được chia trực tiếp tận tay từng người dựa trên số ngày công thực tế, không qua bất kỳ lại viên hay đồn trưởng nào đứng giữa ăn bớt."

Sự minh bạch trong lời đề xuất của Chí Kiên khiến Lý Đại Ngưu khựng lại. Gã phu đá khổng lồ chưa từng nghe thấy một viên quan nào nói về việc chia lương thực công bằng và kiểm tra chéo như vậy. Tư duy thực chứng và logic toán học của Chí Kiên bắt đầu len lỏi vào tâm trí những người lao động thô thô kệch.

Giữa lúc đám đông đang do dự, bức màn của một túp lều dột nát bên cạnh được vén lên. Vũ Thùy Linh bước ra. Cô mặc chiếc áo vải thô nhuộm chàm giản dị, tóc búi gọn bằng thanh tre mỏng, tay bưng một bát thuốc nam thảo dược bốc khói nghi ngút. Gương mặt thanh tú của nữ y sĩ chiến trường lộ rõ vẻ mệt mỏi nhưng đôi mắt sáng ngời đầy kiên nghị.

"Bách tính Biên Sương, hãy nghe tôi nói một lời!" Thùy Linh bước đến đứng bên cạnh Chí Kiên, giọng cô thanh tao nhưng đầy sức nặng bảo lãnh. "Tôi là Vũ Thùy Linh, con gái của ngự y bị lưu đày. Suốt ba tháng qua, tôi đã ở lại đây chữa bệnh cho con em các người mà không lấy một đồng xu lẻ. Hôm nay, tôi đứng ra bảo lãnh nhân cách cho Đồn trưởng Bùi Chí Kiên. Anh ấy không giống lũ tham quan phủ thành. Đêm qua, chính mắt tôi thấy anh ấy tự tay quai búa đầm đất, bàn tay rách da chảy máu đỏ cả mảng tường phía Tây để vá thành bảo vệ chúng ta. Nếu pháo đài sụp đổ, quân Nhạn tràn vào sẽ tàn sát không chừa một ai trong thung lũng này. Hãy tin anh ấy một lần!"

Lời nói của Thùy Linh như một gáo nước ấm dội vào lòng băng giá của dân tị nạn. Uy tín chữa bệnh cứu người của cô trong làng là tuyệt đối. Đám đông bắt đầu hạ dần cuốc xẻng xuống, những tiếng chửi bới tắt lịm.

Lý Đại Ngưu nhìn bàn tay rách da bám đầy bùn đất và máu khô của Chí Kiên, rồi lại nhìn Thùy Linh. Gã hít một hơi thật sâu, cơ bắp cuồn cuộn trên vai rung lên. Gã chỉ tay vào một tảng đá vôi khổng lồ, nặng ngót nghét ngàn cân đang nằm chắn ngang lối đi tắt dẫn vào rừng sồi phía sau làng.

"Được! Nữ y sĩ Vũ đã nói thế, ta sẽ cho ngươi một cơ hội," Đại Ngưu gằn giọng, ánh mắt lóe lên vẻ thách thức của một kẻ cậy sức mạnh thô sơ. "Ngươi nói ngươi giỏi toán học, giỏi cơ học thực chứng. Bọn phu đá chúng ta chỉ tin vào những gì mắt thấy tai nghe. Tảng đá ngàn cân này chắn lối chúng ta đốn củi từ tháng trước, cần mười tráng đinh dùng đòn tre khiêng suốt nửa ngày mới dịch chuyển được. Bây giờ, nếu một mình ngươi, không dùng sức người khiêng vác, có thể dịch chuyển tảng đá này ra khỏi lối đi trong vòng một khắc, ta và toàn bộ Biên Sương Nghĩa Phu Doanh sẽ dập đầu quy thuận, tình nguyện đi đắp bẫy bùn dầm mật mía cho ngươi!"

Đám đông lại xôn xao. Một mình một người dịch chuyển tảng đá ngàn cân? Điều đó là bất khả thi đối với bất kỳ kẻ nào không có võ công thượng thừa. Họ nhìn Chí Kiên bằng ánh mắt chờ đợi một thất bại.

Chí Kiên nhìn tảng đá vôi khổng lồ. Nhãn quan 3D trong đầu anh lập tức hoạt động. Anh không nhìn vào khối lượng của tảng đá, mà nhìn vào trọng tâm của nó, góc nghiêng của mặt đất đá vôi bên dưới, và khoảng cách đến điểm tựa dốc.

"Được. Tôi chấp nhận thử thách," Chí Kiên điềm tĩnh nói.

Anh bước đến bên đống gỗ sồi mục nát gần đó, chọn ra một thân gỗ sồi già dẻo dai, dài khoảng mười hai thước, chống mối mọt tốt. Anh dùng búa nhỏ gọt bớt các nhánh phụ, biến thân gỗ thành một đòn bẩy thô sơ. Tiếp theo, anh nhặt một viên đá hộc nhỏ có góc cạnh sắc nhọn để làm điểm tựa (fulcrum).

Chí Kiên đưa thước đo góc đồng khảm bạc lên, đo đạc tỉ mỉ góc nghiêng của mặt đất và khoảng cách từ điểm đặt đòn bẩy đến trọng tâm tảng đá.

"Theo quy tắc đòn bẩy Archimedes cải tiến, nếu khoảng cách từ điểm tác dụng lực đến điểm tựa gấp mười lần khoảng cách từ điểm tựa đến tảng đá, lực cần thiết để nâng vật nặng sẽ giảm đi mười lần," Chí Kiên nhẩm tính nhanh trong đầu. "Trọng lượng tảng đá khoảng mười tạ. Nếu ta đặt điểm tựa cách thớ đá đúng một thước, và chiều dài cánh tay đòn là mười thước, ta chỉ cần một lực tương đương một tạ để dịch chuyển nó. Sức nặng cơ thể của ta là hoàn toàn đủ."

Anh đặt viên đá hộc làm điểm tựa sát dưới thớ nứt tự nhiên của tảng đá ngàn cân. Sau đó, anh luồn đầu nhọn của đòn bẩy gỗ sồi vào dưới đáy tảng đá, gác lên điểm tựa.

Chí Kiên bước về phía đầu kia của đòn bẩy gỗ sồi, cách điểm tựa đúng mười thước. Anh nhìn Lý Đại Ngưu, rồi dồn toàn bộ trọng lượng cơ thể phối hợp sức lực của hai cánh tay rách da, tì mạnh người xuống đầu đòn bẩy gỗ sồi.

*Két... Rắc...*

Thân gỗ sồi già uốn cong đi một chút dưới sức căng cơ học cực hạn. Dây cáp gân trâu bện sáp ong quấn quanh cán búa của Chí Kiên căng lên. Toàn bộ dân tị nạn nín thở nhìn theo độ cong của thân gỗ.

*Ầm!*

Tảng đá vôi khổng lồ ngàn cân bỗng chốc bị nhấc bổng lên khỏi mặt đất đúng hai phân, trọng tâm bị lệch đi, trượt dọc theo góc nghiêng mười lăm độ của nền đá vôi bên dưới, rồi lăn lông lốc sang một bên thung lũng, để lại lối đi hoàn toàn thông thoáng.

Cả làng tị nạn Biên Sương đổ dồn tiếng kinh ngạc vang dội vách núi. Lý Đại Ngưu đứng sững sờ như phỗng, chiếc búa tạ trên tay suýt rơi xuống đất. Gã nhìn tảng đá đã bị dịch chuyển, rồi lại nhìn thân gỗ sồi và viên đá tựa nhỏ bé bên dưới.

"Đây... đây là tà thuật gì?" Đại Ngưu lắp bắp.

"Không phải tà thuật. Đây là toán học và cơ học đòn bẩy thực chứng," Chí Kiên lau mồ hôi trên trán, bàn tay rách da lại rỉ máu thấm đỏ cả thân gỗ sồi. "Chỉ cần đặt điểm tựa đúng vị trí và tính toán chính xác cánh tay đòn, một sức lực nhỏ bé của con người cũng có thể dịch chuyển cả vạn cân. Nếu các người đồng lòng cùng tôi, chúng ta sẽ dùng chính sức mạnh này để bẻ gãy năm ngàn thiết kỵ Nhạn Quốc."

Lý Đại Ngưu nhìn Chí Kiên bằng ánh mắt hoàn toàn thay đổi. Sự kiêu ngạo thô sơ của gã bị khuất phục hoàn toàn trước tri thức thực chứng vượt trội. Gã quỳ một gối xuống đất, nện mạnh búa tạ:

"Đồn trưởng Bùi! Lý Đại Ngưu tôi trọng lời hứa hơn mạng sống. Từ hôm nay, toàn bộ Biên Sương Nghĩa Phu Doanh sẽ nghe lệnh ngài! Ngài muốn đắp đập hay vận chuyển mật mía, chúng tôi quyết tử theo ngài!"

Hàng ngàn dân tị nạn xung quanh đồng loạt reo hò, khí thế phẫn nộ ban đầu biến thành sự đồng lòng hướng về một hy vọng sống sót mới. Chí Kiên thở phào nhẹ nhõm, lòng tin nhen nhóm giúp anh quên đi cơn đau thể xác.

Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang.

Giữa lúc Lý Đại Ngưu đang bắt đầu huy động tráng đinh chuẩn bị xe bò vận chuyển mật mía cô đặc từ các ruộng mía ngắn ngày của làng, Vũ Thùy Linh bỗng chạy đến giật lấy tay áo Chí Kiên. Gương mặt cô tái nhợt, đôi môi run rẩy dưới làn sương muối lạnh lẽo.

"Chí Kiên... ngài mau đi theo tôi!" Thùy Linh thầm thì, giọng nói chứa đựng một nỗi sợ hãi tột cùng.

Chí Kiên bước nhanh theo Thùy Linh vào sâu trong một túp lều rách nát, tối tăm ở cuối làng. Khi bước vào trong, mùi ẩm mốc nồng nặc kết hợp với hơi nóng hầm hập của bệnh tật ập vào mũi. Trên tấm đệm rơm khô mục rách nát, ba đứa trẻ con em dân tị nạn đang nằm co rúm, hơi thở khò khè đứt quãng.

Chí Kiên cúi người xuống, đưa tay chạm vào trán của một đứa trẻ. Trán nó nóng như hòn than nung rực lửa, nhưng da dẻ lại tái nhợt, nổi lên những vệt tím tái kỳ lạ dọc theo các mạch máu ở cổ.

"Chúng bị sốt cao mê sảng từ đêm qua," Thùy Linh nói, giọng cô nghẹn lại, tay chỉ vào những vệt tím tái. "Đây không phải là cảm lạnh thông thường do thời tiết sương muối. Đây là những triệu chứng đầu tiên của một đợt dịch cúm sương muối ác tính cực kỳ lây lan. Nếu không có thuốc sát trùng và thảo dược cách ly ngay lập tức, dịch bệnh này sẽ bùng phát khắp làng tị nạn và pháo đài trong vòng ba ngày, biến toàn bộ lực lượng lao động của chúng ta thành xác chết trước khi giặc Nhạn kịp đặt chân tới biên cương!"

Chí Kiên bàng hoàng đứng nhìn những vệt tím tái lấp lánh dưới ánh sáng leo lét của ngọn lửa sưởi ấm ngoài cửa lều. Tiếng ho khàn đặc, đứt quãng của đứa trẻ vang lên giữa bầu không khí tĩnh lặng của thung lũng hoang phế, báo hiệu một tai biến y tế tàn khốc đang âm thầm bùng phát ngay giữa lòng liên minh vừa thành lập.