Mùi khói khét lẹt của dầu sở và gỗ nghiến cháy dở từ hướng Tàng thư các vẫn theo gió bấc lùa qua khe cửa ngách của ngục thất Hải Dương. Bóng tối dưới hầm giam ẩm ướt như đặc quánh lại, chỉ có tiếng xích sắt lạnh lẽo khua lên những âm thanh khô khốc mỗi khi Lê Khắc Khiêm khẽ dịch chuyển thân mình. Tấm lưng anh, nơi vết bỏng rộp khổng lồ từ đêm trước đang rỉ nước vàng, dính chặt vào lớp áo vải thô rách rưới, đau buốt đến tận xương tủy. Nhưng nỗi đau thể xác ấy chẳng thấm tháp gì so với vết thương lòng đang rỉ máu. Ngô Sĩ Liên, người đồng môn trung thực, kẻ sĩ kiên cường ấy đã nằm lại dưới đống tro tàn của nha môn với chiếc thòng lọng oan khuất siết chặt quanh cổ.

"Khiêm... đi mau! Không còn thời gian nữa!"

Tiếng thì thầm gấp gáp của Lão Tòng vang lên từ bóng tối. Chiếc chìa khóa đồng lớn tra vào ổ xích dưới chân Khiêm, phát ra tiếng tạch khẽ khàng. Lão ngục tốt già, gương mặt vẫn còn lấm lem muội than từ vụ cháy, run rẩy đỡ Khiêm đứng dậy. Phía sau lão, Trần Khánh Chi đã đợi sẵn trong bộ y phục dạ hành màu xám tro. Gương mặt nàng nhợt nhạt dưới ánh trăng mờ, bả vai phải thỉnh thoảng khẽ giật nhẹ—vết thương rách da do cạnh sắt giá sách cứa vào đêm qua dù đã được y sĩ Bản thoa cao dược xanh lục bảo vệ nhưng vẫn đang âm ỉ thắt lại sau mỗi cử động mạnh.

"Lính tuần tra của Đội trưởng Đinh đang tập trung dọn dẹp đống đổ nát ở Tàng thư các," Khánh Chi thì thầm, giọng nói lạnh lùng nhưng không giấu nổi sự lo lắng. "A Sáng đã chuẩn bị xe ngựa ở cổng ngách phía Đông. Chúng ta chỉ có đúng ba canh giờ trước khi trời sáng để hoàn thành bản báo cáo."

Khiêm nghiến răng chịu đựng cơn đau rát buốt từ tấm lưng và bả vai, bám chặt lấy vai Lão Tòng để bước đi. Xích sắt đã được tháo bỏ, nhưng xiềng xích của sự oan khuất vẫn đang siết chặt lấy số phận của cả gia tộc anh và hàng vạn nông dân Hải Dương. Anh biết, Tri phủ Trần Hữu Dũng phóng hỏa tiêu hủy Tàng thư các chính là để xóa sạch mọi dấu vết vật lý của khoản thâm hụt mười vạn lạng bạc thuế. Chúng tưởng rằng lửa đỏ có thể thiêu rụi công lý. Nhưng chúng không biết rằng, toàn bộ những con số huyết lệ ấy đã được khắc sâu vào tâm trí anh bằng một thiên phú đáng sợ.

***

Căn gác mái của tổng quán Thương hội Nam Giao chật hẹp và ngột ngạt, nằm khuất dưới những kèo gỗ lim sậm màu sát mép sông Hải Dương. Tiếng mưa đêm bắt đầu rơi lộp bộp trên mái ngói âm dương, hòa cùng tiếng sáo diều xa xăm từ phía bến sông Bình Than. Giữa căn phòng nhỏ, một đĩa đèn dầu sở thắp muộn tỏa ra thứ ánh sáng vàng vọt, tù mù, soi rõ một chiếc hòm gỗ thông đặt trên bàn.

Lý Văn Phục, gã thư lại nội gián của nha môn, đang đứng khúm núm bên góc tối, hơi thở dồn dập đầy sợ hãi. Gã run rẩy mở nắp hòm, lộ ra bên trong là hàng trăm mảnh giấy đen sạm, cháy dở, mép giấy quăn queo và giòn vụn như những chiếc lá khô mùa rụng.

"Đây... đây là tất cả những gì ta có thể thu gom được từ đống tro tàn của Tàng thư các trước khi Đội trưởng Đinh cho lính phong tỏa hiện trường," Phục nói, giọng run bắn lên. "Hầu hết sổ sách thuế vụ chiêm của Gia Lộc và bãi bồi sông Kinh Thầy đã thành tro bụi. Khiêm, cô thực sự nghĩ có thể cứu vãn được đống rác này sao?"

Khiêm không trả lời. Anh bước đến bên bàn, đôi bàn tay gầy gò với những ngón tay chai sạn vì mài mực và gõ sa bàn khẽ lướt qua những mảnh giấy cháy sém. Ánh mắt anh trầm tĩnh đến đáng sợ, phản chiếu ánh lửa leo lét của đĩa đèn dầu sở.

"Khánh Chi, chuẩn bị Giấy bản Hải Dương và hồ nếp vôi trong," Khiêm ra lệnh, giọng nói điềm tĩnh của anh như một mỏ neo giữ cho cả căn phòng khỏi sự hoảng loạn.

Khánh Chi gật đầu. Nàng nén cơn đau nhức nhối ở bả vai phải, nhanh nhẹn trải rộng những tờ Giấy bản Hải Dương lên mặt bàn gỗ. Đây là loại giấy được sản xuất thủ công từ xưởng của Phạm Đình Trọng, làm từ vỏ cây dưỡng già nên thớ giấy cực kỳ dai, bền chắc và có khả năng chống thấm nước vượt trội so với giấy bản thông thường. Kế bên, một bát hồ dán tự chế từ bột gạo nếp chín trộn với nước vôi trong tỏa ra mùi thơm dịu nhẹ—thứ hồ đặc biệt này khi khô sẽ giữ cho giấy không bị mối mọt hay mục nát dưới độ ẩm cao của ngục tối.

"Chúng ta bắt đầu," Khiêm nói.

Quy trình 'Ghép mảnh phục dựng sổ rách' bắt đầu trong sự im lặng tuyệt đối của gác mái. Trần Khánh Chi sử dụng một chiếc kẹp tre nhỏ và chiếc dao gạt mỏng bằng ngà voi để tỉ mỉ nhặt từng mảnh giấy cháy sém. Đôi bàn tay của nữ chưởng quầy Nam Giao thường ngày sắc sảo trên thương trường, giờ đây lại mềm mại và kiên nhẫn đến lạ kỳ. Nàng khéo léo bôi một lớp hồ mỏng lên mặt sau của mảnh giấy cháy dở, rồi nhẹ nhàng đặt nó lên tấm Giấy bản Hải Dương bảo vệ, vuốt phẳng từng nếp nhăn nhỏ nhất để các thớ sợi vỏ cây dưỡng ôm khít lấy phần rìa bị sém đen.

Tuy nhiên, khó khăn ập đến ngay lập tức. Rất nhiều mảnh giấy đã bị lửa thiêu rụi hoàn toàn phần trung tâm, nơi ghi chép các con số định ngạch thu thóc và số lượng quy đổi bạc ròng. Những khoảng trống màu đen loang lổ xuất hiện trên trang sổ phục dựng như những hố sâu không đáy.

"Khoản mục thu thuế thóc của tổng Gia Lộc... bị khuyết mất bốn cột số liệu quan trọng," Khánh Chi mím môi, mồ hôi lạnh rỉ ra trên trán nàng, thấm ướt một vài lọn tóc mai. Vết rách ở vai phải khẽ nhói lên khi nàng phải giữ cố định một mảnh giấy cực kỳ dễ vỡ.

Phạm Văn Nam, tiểu toán sư mười tám tuổi, đang đứng bên khay bàn tính cát cổ bằng gỗ lim, tay cầm chiếc thước tre chia vạch đầy lo lắng. "Sư huynh, không có số liệu thực thu của Gia Lộc, đệ không thể dựng lại sa bàn đối chiếu chéo với diện tích ruộng bãi bồi Kinh Thầy được. Công thức trong 'Sổ tay toán học sa bàn' của thầy Trần Minh đòi hỏi phải có ít nhất ba điểm số liệu đối ứng."

Khiêm khẽ nhắm mắt lại. Anh hít một hơi thật sâu, gạt bỏ mọi tạp âm của tiếng mưa rơi ngoài kia, gạt bỏ cả cơn đau rát buốt sau lưng. Trong bóng tối của tâm thức, thiên phú 'Trí nhớ ảnh chụp sổ sách' của anh bắt đầu hoạt động. Hình ảnh của đêm tính toán đầu tiên trong ngục tối hiện lên rõ mòn một dưới ánh sáng của đĩa đèn dầu cũ. Anh nhìn thấy từng trang sổ sách thuế của phủ Hải Dương mà anh đã đọc lướt qua trước khi Tàng thư các bị đốt cháy.

Những dòng chữ mực tàu đen nhánh, những con số đỏ chói ghi chép định ngạch thu thóc bắt đầu di chuyển, ghép nối lại với nhau trong trí óc anh như những quân cờ vây tự động tìm về vị trí.

"Gia Lộc tổng, định ngạch thu thóc vụ chiêm là mười hai ngàn sáu trăm hộc," Khiêm mở mắt, đôi mắt anh lóe sáng một tia lạnh sắc bén, giọng đọc van vách không sai một chữ. "Cột thứ hai, lượng thóc thực thu ghi nhận tại kho nha môn là sáu ngàn ba trăm hộc. Cột thứ ba, tỷ lệ hao hụt vận chuyển đường thủy bến Bình Than được Lại ty Lê Văn Quý ghi khống là ba mươi phần trăm, tương đương một vạn hai ngàn lạng bạc quy đổi."

Nam kinh ngạc nhìn Khiêm, đôi tay run rẩy vội vã dùng thước tre vạch những đường chia tỷ lệ dòng tiền thâm hụt lên nền cát mịn của chiếc bàn tính cổ. "Chính xác! Công thức kiểm toán chéo trong 'Sổ tay toán học sa bàn' đã khớp! Sư huynh, phép nhân khống của Quý đã bị lộ diện ở đây. Hắn đã tự ý nâng tỷ lệ hao hụt thực tế từ năm phần trăm lên ba mươi phần trăm để bỏ túi riêng khoản chênh lệch!"

"Viết đi, Khánh Chi," Khiêm trầm giọng, tay khẽ giữ lấy cổ tay đang run lên vì đau của nàng để hỗ trợ lực gạt.

Khánh Chi nhìn Khiêm, cảm nhận được hơi ấm và sự kiên định từ bàn tay chai sạn của anh truyền qua. Nàng cắn chặt môi, dùng chiếc bút lông nhỏ chấm mực tàu đen đặc loại tốt, tỉ mỉ điền lại những con số mà Khiêm vừa đọc lên những khoảng trống cháy sém trên Giấy bản Hải Dương. Nét chữ của nàng sắc sảo, đè lên rìa đen của vết cháy, biến những mảnh giấy tàn tích thành một bằng chứng pháp lý sống động.

***

Thời gian trôi đi lạnh lùng theo tiếng giọt gianh gõ nhịp ngoài hiên gác mái. Canh ba rồi canh tư trôi qua. Căn phòng ngập tràn mùi hồ nếp nướng nhẹ dưới sức nóng của đĩa đèn dầu sở và mùi mực tàu đậm đặc.

Khiêm liên tục sử dụng trí nhớ ảnh chụp để phục dựng hàng vạn con số khuyết thiếu của hơn mười tổng huyện. Đầu anh bắt đầu đau nhức dữ dội như có hàng ngàn cây kim châm thẳng vào đại não—đây là cái giá phải trả cho việc ép buộc tinh thần hoạt động vượt quá giới hạn thể chất của một người bình thường đang mang trọng bệnh.

"Sư huynh! Huynh chảy máu cam rồi!" Phạm Văn Nam hoảng hốt kêu lên, vội vã lấy một vạt áo vải thô sạch định lau cho anh.

Khiêm giơ tay chặn Nam lại. Một dòng máu tươi đỏ thẫm rỉ ra từ mũi anh, nhỏ xuống cạnh chiếc bàn tính cát cổ gỗ lim nhưng anh không hề bận tâm. Ánh mắt anh vẫn khóa chặt vào trang sổ cuối cùng—phần ghi chép diện tích ruộng bãi bồi sông Kinh Thầy trốn thuế của Trần gia hào tộc.

"Không được dừng lại. Chỉ còn một canh giờ nữa là bình minh," Khiêm khàn giọng nói, lồng ngực phập phồng thở dốc. "Khánh Chi, mảnh giấy cuối cùng... phần khế ước ruộng đất bãi bồi."

Khánh Chi nhìn dòng máu đỏ tươi trên gương mặt hốc hác của Khiêm, tim nàng thắt lại một nhịp đau đớn. Nàng không nói một lời, chỉ dùng vạt áo lụa của mình nhẹ nhàng lau sạch vết máu trên khóe môi anh, rồi tiếp tục vuốt phẳng mảnh giấy cuối cùng bằng tất cả sự tỉ mỉ của một tri kỷ đồng hành sinh tử.

Trang sổ cuối cùng được ghép hoàn thành. Các thớ sợi của Giấy bản Hải Dương liên kết chặt chẽ với những mảnh giấy cháy dở, tạo thành một chỉnh thể vững chắc, không thể bị xé rách hay tẩy xóa một lần nữa. Những con số thâm hụt mười vạn lạng bạc ròng được phơi bày một cách khoa học, logic, chứng minh rõ ràng hành vi nhân khống hao hụt của tri phủ và hệ thống ruộng ma trốn thuế của Trần gia.

Cánh cửa ngách gác mái khẽ mở. Nguyễn Văn Trực, thủ lĩnh Thương hội Nam Giao, bước vào với thần thái uy nghiêm đầy lo ngại. Trên tay ông là chiếc nhẫn ngọc bích khắc ấn chương Nam Giao bóng loáng.

Trực nhìn bản báo cáo tài chính hoàn chỉnh đang trải rộng trên bàn, rồi nhìn vào đôi mắt đỏ ngầu nhưng rực sáng chí hướng của Khiêm. Ông trầm mặc một khắc, rồi ấn mạnh chiếc ấn chương nạm ngọc vào góc dưới của tờ giấy bản Hải Dương. Vết mực đỏ lòm, tươi rói như máu hiện lên, bảo chứng cho toàn bộ uy tín tín dụng và tài lực của Thương hội lớn nhất duyên hải phía Đông đứng sau bản báo cáo này.

Ánh bình minh đầu tiên của ngày thứ ba khẽ hắt qua khe cửa ngách, nhuộm một màu xám bạc lên căn gác mái chật hẹp. Tiếng trống công đường từ phía Phủ đường Hải Dương bỗng vang lên dồn dập, phá tan sự tĩnh lặng của buổi sớm mai, báo hiệu phiên tòa ngự tiền quyết định vận mệnh sắp sửa bắt đầu.

Bản báo cáo thâm hụt thuế hoàn chỉnh được ký đóng dấu đỏ bảo chứng của Thương hội Nam Giao ngay khi ánh bình minh ló rạng, sẵn sàng cho phiên tòa ngự tiền.