Bóng tối trong ngục thất Hải Dương không phải là một màu đen thuần túy, mà là thứ màu xám xịt, nhớp nháp, bốc lên mùi ẩm mốc của đất đai đầm lầy sau những trận bão lớn ngoài duyên hải. Gió bấc lùa qua khe cửa hẹp trên cao, mang theo hơi lạnh buốt da của sông Thái Bình cắt thẳng vào da thịt. Dưới nền đá lạnh lẽo đẫm nước rêu phong, Lê Khắc Khiêm nằm co quắp, hai cổ chân gầy gò bị khóa chặt bởi chiếc xích sắt rỉ sét nặng trịch. Mỗi lần anh cựa mình, tiếng sắt thép va chạm vào nhau lại vang lên những âm thanh khô khốc, vọng lại từ bốn bức tường đá dày ba thước kiên cố.

Khiêm năm nay mới hai mươi hai tuổi. Gương mặt anh hốc hác, đôi môi nứt nẻ rỉ máu vì thiếu nước, nhưng đôi mắt dưới mái tóc rối bời lại sáng quắc một cách kỳ lạ. Ngón tay anh, vốn dĩ chai sạn vì nhiều năm mài mực và gõ toán sa bản, lúc này đang vô thức vạch lên nền cát ẩm những ký tự số thô sơ. Đối với Khiêm, thế giới này có thể hỗn loạn, lòng người có thể gian trá, nhưng những con số thì không bao giờ biết nói dối. Chúng là thiên lý tối cao, là thứ ngôn ngữ thuần khiết nhất mà người cha quá cố Lê Khắc Toàn đã truyền dạy cho anh trước khi ông bị bức tử ngay tại chính phòng giam ẩm ướt này.

Tiếng bước chân nặng nề dồn dập vang lên từ phía hành lang ngoài ngục, cắt đứt dòng suy nghĩ của Khiêm. Ánh đuốc dầu sở chập chờn rọi vào song sắt, kéo theo bóng dáng mập mạp, thô kệch của một nam nhân mặc quan phục ngũ phẩm thêu chim trĩ lộng lẫy. Đó là Trần Hữu Dũng – Tri phủ Hải Dương. Đi ngay sau hắn là Lại ty Lê Văn Quý, kẻ có dáng người gầy khom như khỉ, mặt dơi tai chuột, tay nâng một khay gỗ đựng tờ khai tự thú và nghi mực đỏ lòm.

"Mở khóa!" Trần Hữu Dũng hất hàm ra lệnh. Giọng nói của hắn khàn đục, nồng nặc mùi rượu thịt từ những bữa yến tiệc xa hoa của hào tộc Trần gia.

Cửa ngục mở ra với tiếng rít chói tai. Hai tên lính lệ vạm vỡ xông vào, không nói không rằng xốc nách kéo Khiêm đứng dậy, thô bạo quăng anh quỳ rạp trước mặt tri phủ. Cơn đau từ bả vai truyền đến khiến Khiêm nhíu mày, nhưng anh vẫn thẳng lưng, ngẩng đầu nhìn thẳng vào đôi mắt ti hí gian trá của kẻ thù.

"Lê Khắc Khiêm," Trần Hữu Dũng chậm rãi bước tới, chiếc bụng phệ nhô ra dưới lớp đai lưng nạm ngọc xước sát. "Ngươi làm thư lại kế toán tại nha môn đã ba năm, nay sổ sách thuế khóa của châu phủ thâm hụt tới mười vạn lạng bạc ròng tiêu chuẩn. Toàn bộ chứng cứ đều chỉ thẳng vào ngươi. Hôm nay là hạn định cuối cùng, khôn hồn thì điểm chỉ vào tờ khai tự thú này, ta sẽ xin triều đình giảm án từ tru di xuống chém đầu một mình ngươi. Bằng không, em gái Lê Thị Mai của ngươi ngoài kia... khó mà giữ mạng."

Lại ty Quý bước lên một bước, chìa tờ giấy viết sẵn tội trạng ra trước mặt Khiêm, khóe môi nhếch lên một nụ cười hiểm độc: "Điểm chỉ đi, tiểu tử. Cha ngươi ngày trước cũng vì ngoan cố mà bỏ mạng trong xó này. Đừng để dòng họ Lê tuyệt tự."

Nghe đến tên cha và em gái, lồng ngực Khiêm phập phồng dữ dội. Mối căm hận như ngọn lửa bùng cháy trong huyết quản, nhưng lý trí của một toán sư thực chứng đã nhanh chóng kéo anh về trạng thái điềm tĩnh lạnh lùng. Anh nhìn lướt qua tờ tự thú, rồi nhìn vào chiếc sổ sách vận chuyển đặt hờ hững trên khay gỗ của Quý. Bằng trí nhớ ảnh chụp siêu phàm, Khiêm lập tức nhận ra một điểm bất thường: độ lệch dòng giữa các khoản thu thóc thuế vụ chiêm và lượng bạc quy đổi nộp lên triều đình.

Khiêm cười lạnh, giọng nói tuy yếu ớt vì khát nhưng vô cùng đanh thép vang lên giữa phòng giam: "Thưa Tri phủ đại nhân, theo Hình luật của Đại Việt triều đình, phàm là trọng tội tham ô ngân khố từ một vạn lạng trở lên, phạm nhân phải được đối chất sổ sách công khai trước ba ty, có sự giám sát của quan thanh tra Bộ Hình hoặc Bộ Hộ. Đại nhân vội vã bắt tôi điểm chỉ vào ban đêm, không có công đường xét xử, không có nhân chứng đối chiếu, liệu có phải là muốn lách luật tố tụng để bịt đầu mối, hợp thức hóa khoản thâm hụt mười vạn lạng bạc ròng thực chất đã chảy vào túi riêng của Trần gia?"

"Câm miệng!" Trần Hữu Dũng giận tím mặt, gầm lên một tiếng rồi vung chiếc roi da trâu ngâm nước muối đánh mạnh vào bả vai Khiêm. Tiếng roi xé gió rít lên, da thịt Khiêm rách toác, máu tươi thấm đỏ lớp áo vải thô rách rưới của tù nhân. Cơn đau rát buốt thấu xương tủy khiến anh run rẩy, nhưng đôi mắt anh vẫn không hề dao động.

Lại ty Quý vội vã rỉ tai tri phủ: "Đại nhân, tiểu tử này cứng đầu giống hệt cha nó ngày trước. Không thể để nó sống đến ngày mai khi quan thanh tra triều đình đến. Chi bằng dùng kẹp ngón tay ép cung, rồi đem ra pháp trường xử chém lén trong đêm, đổ tội cho hắn vượt ngục bị bắn chết."

Trần Hữu Dũng gật đầu đầy tàn nhẫn: "Được! Đội trưởng Đinh, chuẩn bị kẹp ngón tay cho ta. Xem xương cốt của nó cứng hơn hay luật pháp của nha môn Hải Dương này cứng hơn!"

Đội trưởng Đinh – trưởng toán lính lệ với gương mặt đầy sẹo rỗ tàn nhẫn – bước lên, tay cầm chiếc kẹp gỗ nghiến xỏ vào các ngón tay gầy gò của Khiêm. Chúng siết mạnh. Nỗi đau đớn tột cùng như hàng vạn cây kim châm thẳng vào đại não, mồ hôi lạnh của Khiêm tuôn ra như tắm. Anh cắn chặt môi đến bật máu để không phát ra tiếng rên rỉ. Trong cơn đau đớn tột cực, trí óc anh vẫn vận hành điên cuồng. Anh quan sát thấy Lại ty Quý liên tục dùng tay che đậy phần gáy của cuốn sổ sách vận chuyển trên khay. Tại sao hắn phải lo lắng về gáy sổ? Phải chăng có thứ gì đó ẩn giấu trong lớp da trâu bọc gáy? Ký ức về người cha quá cố hiện về, cha anh từng nói: *"Khi kẻ gian muốn giấu sự thật, chúng sẽ giấu ở nơi người ta cho là vô hại nhất."*

"Đại nhân! Không xong rồi!" Một tên lính canh ngục hớt hải chạy vào, quỳ rạp xuống đất thở không ra hơi. "Có... có học giả triều đình mang theo hộ vệ áp sát phủ đường. Họ có lệnh bài vi hành, yêu cầu được kiểm tra ngục thất ngay lập tức!"

Trần Hữu Dũng giật mình, chiếc roi da trâu rơi khỏi tay. "Cái gì? Sao quan thanh tra lại đến sớm một ngày? Mau, dọn dẹp phòng giam, đưa nó ra công đường phía trước! Không được để lộ vết tra tấn!"

Khiêm bị hai tên lính lệ kéo lê thô bạo ra khỏi hầm ngục tối tăm, ném thẳng xuống nền gạch lạnh lẽo của Phủ đường Hải Dương. Lúc này, sảnh công đường đã được thắp sáng trưng bởi hàng chục ngọn đuốc. Phía trên cao, chiếc kinh đường mộc của tri phủ đặt uy nghiêm trên bàn gỗ lim. Nhưng ngồi ở vị trí chủ tọa không phải là Trần Hữu Dũng, mà là một nam nhân ngoài bốn mươi tuổi, mặc áo dài lụa trắng đơn giản nhưng phong thái nho nhã thanh cao, mắt sáng như sao sa. Đó chính là Hoàng Kỳ Sơn – vị học giả triều đình đang đi vi hành thanh tra thuế khóa miền duyên hải, người thực chất là Hộ Bộ Thị lang quyền uy đang ẩn danh.

Trần Hữu Dũng khúm núm bước lên, mồ hôi hột chảy ròng ròng trên mặt thịt: "Khởi bẩm Hoàng đại nhân, kẻ đang quỳ dưới đất chính là nghịch tặc Lê Khắc Khiêm, thư lại kế toán châu phủ. Hắn đã lợi dụng chức quyền để biển thủ mười vạn lạng bạc ròng tiêu chuẩn của triều đình. Hạ quan đang định cho thi hành án chém đầu để răn đe dân chúng."

Hoàng Kỳ Sơn không thèm nhìn Dũng, ánh mắt sắc bén của ông khóa chặt vào dáng người gầy gò nhưng thẳng tắp của Khiêm. "Lê Khắc Khiêm, ngươi có nhận tội không?"

Khiêm gượng dậy, dùng chút sức lực cuối cùng hét lớn: "Oan uổng cho tiểu dân! Mười vạn lạng bạc ròng tiêu chuẩn kia không hề bị biển thủ bởi một thư lại hèn mọn như tôi. Toàn bộ số liệu thâm hụt là do nha môn Hải Dương ngụy tạo bằng cách khai khống hao hụt vận chuyển đường sông bến Bình Than!"

"Láo xược!" Lại ty Quý bước ra, dâng sớ giả mạo lên Hoàng Kỳ Sơn. "Hoàng đại nhân, đây là sớ sách vận chuyển mười năm qua, ghi rõ định ngạch hao hụt do thiên tai sạt lở đê điều dọc sông Thái Bình. Cha của hắn là Lê Khắc Toàn ngày trước cũng thừa nhận điều này trước khi đập đầu tự sát trong ngục. Hắn nay muốn đổ vạ cho quan phủ để thoát tội chết!"

Hoàng Kỳ Sơn lật xem tờ sớ, chân mày nhíu chặt. Con số mười vạn lạng thâm hụt quả thực được giải trình rất hợp lý qua các khoản hao hụt vận chuyển và thiên tai. Ông nhìn về phía Khiêm: "Ngươi có bằng chứng gì để chứng minh lời mình nói?"

Khiêm hít một hơi thật sâu, vận hành kỹ năng Tốc toán cửu chương mà cha anh đã truyền dạy. Anh nhắm mắt lại, trong đầu hiện lên hàng vạn con số từ các bảng biểu thuế khóa phức tạp của châu phủ Hải Dương mà anh đã ghi nhớ nguyên vẹn bằng trí nhớ ảnh chụp.

"Hoàng đại nhân!" Khiêm dõng dạc nói, giọng nói vang vọng khắp công đường lộng lẫy. "Theo sớ sách của Lại ty Quý, lượng thóc thuế vụ chiêm năm nay của phủ Hải Dương thu vào là ba mươi vạn hộc, quy đổi ra bạc ròng theo tỷ giá triều đình là mười lăm vạn lạng. Nha môn khai báo hao hụt vận chuyển đường sông là sáu phần mười, tức là mất đi chín vạn lạng bạc thóc. Nhưng theo quy chuẩn vận tải của vạn đò bến Bình Than, tải trọng tối đa của một thuyền nan dã chiến là năm mươi hộc thóc. Để vận chuyển ba mươi vạn hộc thóc, cần tới sáu ngàn lượt thuyền."

Khiêm mở mắt ra, ánh mắt sắc lẻm như dao cạo hướng thẳng vào mặt Trần Hữu Dũng: "Sông Thái Bình đoạn qua Hải Dương rộng chưa đầy năm mươi trượng, độ sâu trung bình mùa này là một trượng rưỡi. Nếu thực sự có sáu ngàn lượt thuyền di chuyển trong vòng một tháng thu thuế, mật độ thuyền trên sông phải là mười thuyền trên một trượng nước. Với mật độ đó, thuyền bè chắc chắn sẽ va chạm liên tục và làm tắc nghẽn hoàn toàn luồng lạch. Nhưng thực tế, mười năm qua bến Bình Than chưa từng xảy ra vụ tắc nghẽn nào lớn quá nửa ngày!"

Cả công đường im phăng phắc. Trần Hữu Dũng và Lại ty Quý trợn tròn mắt, mặt cắt không còn giọt máu. Chúng không ngờ một tiểu thư lại hèn mọn lại có thể tính nhẩm ra mật độ vận tải đường thủy chính xác và nhanh chóng đến như vậy.

Khiêm tiếp tục dồn dập, giọng nói như sấm truyền: "Chưa hết! Tỷ lệ hao hụt thóc do ẩm mốc đường sông theo đại luật triều đình tối đa là ba phần trăm. Nha môn Hải Dương khai báo hao hụt tới sáu mươi phần trăm, tức là gấp hai mươi lần định mức cho phép! Phép tính nhân khống này chỉ có thể tồn tại trên giấy tờ ngụy tạo của Lại ty Quý, nhằm che giấu việc mười vạn lạng bạc ròng tiêu chuẩn thực chất đã bị Trần gia âm thầm chuyển về kinh kỳ!"

"Ngươi... ngươi ngậm máu phun người!" Lại ty Quý run rẩy chỉ tay vào Khiêm, giọng lạc đi vì sợ hãi.

Hoàng Kỳ Sơn đập mạnh tay xuống bàn, tiếng nổ vang lên khiến toàn bộ nha dịch giật mình quỳ rụp xuống. Ánh mắt ông sáng bừng lên sự kinh ngạc và tán thưởng trước tài năng tốc toán vô song của chàng thanh niên gầy gò trước mặt. Ông nhìn ra được chân tướng của sự việc, nhưng cũng hiểu rằng nếu không có chứng cứ sổ sách thực tế, ông không thể định tội một quan tri phủ ngũ phẩm có thế lực hào tộc bảo kê phía sau.

Hoàng Kỳ Sơn chậm rãi đứng dậy, rút từ trong ngực áo ra một chiếc lệnh bài bằng đồng thau khắc hình rồng ẩn hiện dưới mây – Lệnh bài ngự sai ẩn danh. Ông dõng dạc tuyên bố: "Trần Hữu Dũng! Bản chức nhận thấy vụ án thâm hụt mười vạn lạng bạc này còn nhiều điểm nghi vấn chưa rõ ràng. Lê Khắc Khiêm tuy có tài tốc toán, nhưng miệng nói không bằng chứng. Nay ta dùng lệnh bài khâm sai đặc quyền, tạm hoãn thi hành án chém đối với Lê Khắc Khiêm trong vòng ba ngày đêm!"

Trần Hữu Dũng tái mặt, nhưng không dám kháng lệnh khâm sai: "Hạ quan... tuân chỉ. Nhưng nếu sau ba ngày hắn không tìm ra mười vạn lạng bạc thâm hụt thực tế ở đâu?"

Hoàng Kỳ Sơn nhìn thẳng vào Khiêm, ánh mắt chứa đựng một tối hậu thư tàn nhẫn nhưng là cơ hội duy nhất: "Nếu sau ba ngày ba đêm, ngươi không tìm ra bằng chứng vật chất chứng minh mười vạn lạng bạc thâm hụt đi đâu, đầu ngươi vẫn sẽ rơi trước cổng phủ đường này để tạ tội với quốc pháp. Ngươi có chấp nhận thử thách này không?"

Khiêm dập đầu xuống nền gạch lạnh, giọng nói kiên định tuyệt đối: "Tiểu dân chấp nhận!"

"Tống giam hắn trở lại ngục thất!" Hoàng Kỳ Sơn ra lệnh. "Lính canh ngục gác phòng giam nghiêm ngặt mười phần cho ta, cấm tuyệt đối bất kỳ ai tiếp tế hay tiếp cận phạm nhân khi chưa có lệnh của bản chức!"

Cửa sắt ngục thất Hải Dương một lần nữa sập lại với tiếng rít chói tai, cắt đứt chút ánh sáng le lói cuối cùng của công đường phủ Hải Dương. Bóng tối ẩm ướt, hôi hối lập tức bao vây lấy Khiêm. Anh bị đẩy ngã xuống đống rơm mục, chiếc xích sắt khóa chặt hai cổ chân rỉ máu. Ba ngày đêm bắt đầu đếm ngược. Trong tay Khiêm lúc này hoàn toàn trống rỗng, không một cuốn sổ sách, không một chiếc bàn tính cát, chỉ có tiếng gió bấc rít gào ngoài khe cửa hẹp và cái chết đang cận kề từng khắc.