Nhịp co thắt của những sợi tơ nấm trên vách đá Hang Đá Thầy Thuốc mỗi lúc một dồn dập, rỉ ra thứ dịch mủ phát sáng màu tím đậm ma mị. Dưới ánh sáng lân quang nhờ nhờ ấy, gương mặt nhỏ nhắn của Tiểu Mai bắt đầu tái nhợt đi. Con bé khẽ cựa mình trên chiếc võng tre treo cao, lồng ngực phập phồng đứt quãng, tiếng thở khò khè rít qua phế quản nghe buốt nhói. Độc tố nấm tím bám dọc vách hang đang âm thầm phát tán những hạt bào tử siêu nhỏ vào không khí ẩm ướt, siết chặt lấy hệ hô hấp non nớt của đứa trẻ.

Thanh Vân quỳ bên cạnh võng, đôi bàn tay gầy gò run lên nhè nhẹ. Cơn đau rát rộp từ vết bỏng bả vai trái cuộn lên theo từng cử động, rỉ ra lớp dịch nước mỏng bết dính vào thớ vải áo chàm thô vá víu. Mu bàn tay trái của cô, nơi bị ong rừng châm sáng nay, đã sưng tấy đỏ rực, nhức nhối theo từng nhịp đập của mạch máu. Vân biết mình không thể chần chừ thêm nữa. Thuốc mỡ ngải cứu dại thông thường chỉ có thể ức chế độc tố ngoài da, hoàn toàn bất lực khi tơ nấm đã bắt đầu len lỏi vào phế quản của Tiểu Mai. Cô cần một phương thuốc mạnh hơn, và người duy nhất có thể giúp cô lúc này là Lão Bà Bà – ẩn sĩ mù hái thuốc sống cô độc sâu trong Đầm Lầy Đệm.

Quay sang Bé Lượm đang đứng canh bên võng với chiếc chổi tre nắm chặt trong tay, Vân khẽ chạm vào vai cậu bé. Cô dùng ngón tay trỏ dập đầu ngón tay cái, chỉ vào hệ thống ống chưng cất gốm xốp đang nhỏ giọt nước ngọt tinh khiết bên bếp than bùn khô không khói, rồi vẽ một vòng tròn mô phỏng vầng trăng khuyết trên không trung. Bé Lượm nhìn theo cử chỉ của cô, đôi mắt tròn xoe lộ vẻ lo lắng nhưng nhanh chóng gật đầu dứt khoát: "Chị Vân yên tâm đi tìm Lão Bà Bà. Em sẽ canh chừng nước cất, không để Tiểu Mai hít phải một hạt sương độc nào. Em sẽ đợi chị về trước khi trăng lên."

Vân khẽ gật đầu, siết chặt quai chiếc Gùi Tre Cách Độc trước ngực. Sợi dây mây dập nát siết mạnh vào vết bỏng vai trái khiến cô khẽ rùng mình, nhưng đôi mắt sáng tinh anh vẫn giữ nguyên vẻ kiên định. Cô giắt con Dao Gạt Nhựa Đồng Rỉ bên hông, ôm lấy cuốn Sổ Tay Thực Vật Của Cha bọc kín trong lớp da cá sấu dẻo dai rồi bước xuyên qua bức màn nước xối xả của Thác Nước Tẩy Trần, dấn thân vào màn sương mù ẩm ướt của Đầm Lầy Đệm.

Vùng đệm đầm lầy lúc này đang chìm trong bầu không khí ngột ngạt của buổi trưa muộn. Làn sương tím nhạt lơ lửng sát mặt nước mặn, quấn quýt quanh những gốc đước cổ thụ sần sùi. Vân di chuyển uyển chuyển bằng kỹ năng Lướt Bùn Không Dấu, đôi bàn chân trần dính bùn đen bám chặt vào các rễ đước trơn trượt để không tạo ra tiếng động dội âm. Mu bàn tay trái sưng tấy của cô nhức nhối liên hồi, nhưng cô buộc phải dùng sáp ong mật dẻo quánh quét lại những kẽ hở hoác trên mạn sườn gùi tre, ngăn chặn sương độc thấm vào các mẫu ngải đầm lầy tươi bên trong.

Sau gần hai canh giờ lội qua những vũng bùn lún sền sệt và lách qua các bụi dứa dại gai góc, Vân dừng chân trước một cây thông đầm lầy cổ thụ khổng lồ, rỗng ruột. Thân cây to đến năm người ôm, vỏ cây nứt nẻ, xám xịt như da cá sấu, xung quanh bao phủ bởi một rào chắn gai tre sắt tự nhiên. Đây chính là nơi ở của Lão Bà Bà mù.

Không gian bên trong hốc cây cổ thụ tối đen như mực, nồng nặc mùi mốc ẩm của đất già hòa lẫn với mùi hăng hắc của hàng trăm loại thảo dược khô treo lủng lẳng trên các nhánh rễ treo. Từ góc tối của hốc cây, tiếng cộc cộc trầm đục của chày đá gõ vào lòng cối đá đen vang lên đều đặn, nhịp nhàng như nhịp thở của rừng già.

Lão Bà Bà ngồi xếp bằng trên một tấm chiếu bện bằng sợi dứa dại. Bà lão gầy gò, làn da nhăn nheo như vỏ cây khô, đôi mắt mù mờ đục không có tròng đen hướng thẳng về phía cửa hốc cây rỗng. Dù không thể nhìn thấy, cái mũi hếch liên tục co giật của bà đã thu nhận mọi rung động khứu giác trong không khí.

"Mùi áo chàm thô sũng nước tro bếp kiềm... mùi bùn thối ngụy trang dã hoang... và cả mùi máu tươi ấm nóng rỉ ra từ vết ong châm trên tay trái." Giọng Lão Bà Bà khàn đặc, sắc lạnh như tiếng hai mảnh vỏ đước khô cọ vào nhau. "Con ranh câm của nhà Thanh Sơn, ngươi mang theo di vật của cha ngươi đến đây để cầu xin điều gì?"

Vân không thể lên tiếng. Cô bước nhẹ nhàng đến gần tấm chiếu, đặt chiếc Gùi Tre Cách Độc xuống đất, rồi khẽ gõ ngón tay trỏ lên mặt cối đá đen hai tiếng: *Cộc! Cộc!*

Lão Bà Bà ngừng tay chày, khẽ cười khẩy, để lộ hàm răng móm mém dính đầy nhựa thuốc đen kịt. "Muốn ta bốc thuốc cứu mạng em gái ngươi? Khá lắm. Nhưng tri thức thực vật học của Thanh gia có thực sự truyền lại cho một đứa con gái câm lặng như ngươi, hay chỉ là hư danh? Trong bóng tối tuyệt đối của hốc cây này, mắt sáng cũng chỉ như mù. Hãy dùng khứu giác và xúc giác của ngươi để vượt qua thử thách này. Nếu sai một phiến nấm, hãy mang cái gùi rách của ngươi cút khỏi đây."

*Uỳnh!*

Lão Bà Bà vung tay trần, đổ ngược một rổ tre chứa đầy các phiến nấm dại khô và tươi vào lòng chiếc cối đá đen khổng lồ. Mười phiến nấm nằm lẫn lộn trong bóng tối buốt giá. Độc tố từ các bào tử nấm bắt đầu phát tán, tỏa ra một làn sương mỏng vô hình, kích thích niêm mạc mũi của Vân gây ngứa rát nhẹ.

Vân hít một hơi thật sâu để giữ bình tĩnh, quỳ sụp xuống bên cạnh cối đá đen. Cô nhắm chặt đôi mắt lại, chủ động đưa đôi bàn tay gầy gò vào lòng cối tối tăm. Thử thách Ngửi Mốc Định Loài chính thức bắt đầu.

Phiến nấm thứ nhất lọt vào lòng bàn tay cô. Vân đưa phiến nấm lên sát mũi, khẽ hít một hơi nhẹ để khứu giác nhạy bén phân tích luồng mùi hương. Mùi mốc ẩm ngai ngái, pha lẫn chút vị chua nồng của gỗ mục nát dưới nước mặn. Cô khẽ dùng đầu ngón tay cảm nhận bề mặt phiến nấm: trơn nhẵn, có lớp màng nhầy mỏng bao phủ. Vân khẽ gõ ngón tay lên mạn cối đá một tiếng dài, biểu thị đây là "ngải độc biến dị phát quang" – loài nấm ký sinh chuyên mọc trên rễ đước mục.

Lão Bà Bà không nói gì, tiếng chày đá gõ nhẹ xuống đất như một sự chấp nhận ngầm.

Đến phiến nấm thứ ba, Vân khẽ nhíu mày. Một mùi hương ngọt lịm, hăng hắc như mật ong rừng chín lan tỏa nồng nặc trong không khí hốc tối. Đây là cái bẫy tri thức tàn nhẫn của Lão Bà Bà. Bà lão đã cố tình dùng mật ong rừng đệm bôi một lớp mỏng bên ngoài một phiến nấm tím đã sấy khô để đánh lừa khứu giác của người thử thách. Bất kỳ thợ hái thuốc thông thường nào ngửi thấy mùi mật ong ngọt ngào này cũng sẽ nhầm tưởng đây là loài nấm mật vô hại.

Nhưng Vân không vội vàng. Cô nén cơn đau rát từ vết bỏng vai trái, dùng móng tay trỏ rạch nhẹ một đường sâu vào thớ nấm. Thay vì cấu trúc đặc mịn của nấm mật dẻo dính, đầu ngón tay cô cảm nhận được những khoảng rỗng nhỏ, xốp nhẹ và đàn hồi cơ học đặc trưng của các sợi tơ nấm ký sinh đang co thắt. Cấu trúc xốp sợi nấm hoại tử phổi không thể bị che giấu bởi lớp mật ngọt ngào bên ngoài.

Vân gõ mạnh ngón tay lên mạn cối đá hai tiếng dứt khoát: *Cộc! Cộc!* – ký hiệu biểu thị đây là nấm ký sinh biến dị giai đoạn đầu đang ngụy trang mùi hương.

Một tiếng "hừ" nhẹ thoát ra từ mũi Lão Bà Bà. Khóe môi bà lão khẽ giật giật.

Tuy nhiên, đến phiến nấm thứ năm, tai họa ập đến. Làn sương độc tích tụ trong hốc tối kết hợp với cơn sốt râm ran từ vết bỏng bả vai trái của Vân bùng phát, khiến niêm mạc mũi của cô bị phù nề, nghẹt cứng. Khứu giác nhạy bén bỗng chốc trở nên hoàn toàn mất cảm giác, cô không thể ngửi thấy bất kỳ mùi hương nào từ phiến nấm đang cầm trên tay. Sự hoảng loạn chực chờ dâng lên trong lòng cô gái câm. Nếu đoán sai lúc này, cơ hội cứu Tiểu Mai sẽ hoàn toàn tan biến.

Vân cắn chặt môi đến rỉ máu ấm để duy trì sự tỉnh táo. Tay phải cô nhanh nhẹn thò vào túi áo chàm, rút ra một lá ngải đầm lầy tươi sạch độc mà cô hái được đêm qua. Không một chút do dự, Vân bỏ lá ngải vào miệng nhai nát. Vị đắng ngắt, cay nồng và hăng mạnh của tinh dầu ngải cứu bùng nổ mạnh mẽ trong khoang miệng cô, xông thẳng lên các hốc xoang phế quản. Nước mắt Vân trào ra ròng ròng do vị đắng cực hạn, nhưng luồng tinh dầu nóng ấm đã nhanh chóng làm co niêm mạc mũi, thông suốt hoàn toàn đường thở hô hấp.

Khứu giác được khôi phục trong gang tấc. Vân đưa phiến nấm thứ năm lên mũi, nhận diện chính xác độc tính hoại tử của nó qua mùi khai nồng nặc của lưu huỳnh thô.

Khi phiến nấm thứ mười được đặt xuống, đầu ngón tay của Vân đã bị tê rát nhẹ, bỏng đỏ do tiếp xúc trực tiếp với các dịch nhựa nấm dại khô chưa qua khử trùng bằng nước muối nóng. Cô rút tay ra khỏi cối đá đen, lồng ngực phập phồng thở dốc trong bóng tối tĩnh lặng.

Lão Bà Bà im lặng hồi lâu, rồi chậm rãi đặt chiếc chày đá xuống nền đất ẩm. Đôi mắt mù mờ đục của bà hướng thẳng về phía Vân, giọng nói đã bớt đi vẻ sắc lạnh gay gắt: "Khứu giác hoàn hảo, xúc giác nhạy bén, và trên hết là sự điềm tĩnh dứt khoát của một thầy thuốc thực thụ khi đối mặt với bẫy tri thức. Ngươi thực sự đã đạt đến cảnh giới Thầy Thuốc Vùng Đệm. Thanh Sơn đã dạy dỗ ngươi rất tốt."

Bà lão mù khẽ thở dài, chìa bàn tay khô ráp, đầy sẹo hoại tử nấm cũ ra phía trước. "Đưa cuốn sổ tay bọc da cá sấu của cha ngươi cho ta xem thử."

Vân lôi cuốn Sổ Tay Thực Vật Của Cha từ đáy gùi tre bọc sáp dẻo ra, cung kính đặt vào lòng bàn tay Lão Bà Bà.

Lão Bà Bà không thể nhìn thấy những nét vẽ tay tỉ mỉ hay các công thức điều chế thuốc bên trong, nhưng đôi bàn tay chai sần của bà khẽ vuốt dọc theo bề mặt sần sùi của bìa da cá sấu đã sờn góc. Khi những đầu ngón tay của bà chạm vào góc dưới của bìa sau – nơi có một ký tự khắc chìm hình chiếc lá quen thuộc của Thanh Sơn – sắc mặt của Lão Bà Bà mù bỗng nhiên biến đổi dữ dội.

Đôi môi nhăn nheo của bà run rẩy, các thớ cơ trên mặt co giật liên tục, bàn tay bỗng chốc siết chặt lấy cuốn sổ tay như thể đang bám vào một mảnh ký ức kinh hoàng từ quá khứ.