Tiếng rít. Đó là âm thanh duy nhất định hình sự sống dưới đáy Hồng Hà Under-Grid Phân khu 9. Nó không phải tiếng gió trời, càng không phải tiếng thở tự nhiên của lồng ngực con người. Đó là tiếng van cơ học của những bộ mặt nạ lọc khí rỉ sét, rít lên đều đặn và khô khốc qua từng nhịp hít vào thở ra: "xoẹt... rít... xoẹt... rít".

Trong bầu không khí đặc quánh sương mù xám xịt từ các nhà máy Thượng tầng đổ xuống, những hạt bụi silic li ti lơ lửng như những lưỡi dao vô hình, sẵn sàng găm sâu và tàn phá phế nang của bất kỳ ai dám tháo bỏ mặt nạ bảo hộ. Ở nơi này, không khí sạch là một thứ đặc quyền xa xỉ. Mỗi ml oxy đều được định giá bằng tiền, được đo đếm chuẩn xác đến từng chữ số thập phân hiển thị trên màn hình LED của chiếc chip định danh cấy trực tiếp vào phế quản.

Trần Tiến Đạt lầm lũi ngồi bên chiếc bàn gỗ cũ kỹ bám đầy dầu mỡ máy tại Tiệm sửa van thở Đạt 'Cơ Khí'. Góc tiệm nhỏ của anh thực chất chỉ là một khoảng không gian chật hẹp được che tạm bằng tấm bạt nilon nhem nhuốc đầu Ngõ 42. Ánh đèn neon vàng vọt treo lơ lửng trên đầu chao đảo theo từng nhịp rung bần bật của đường ống dẫn khí thải khổng lồ chạy dọc trần hầm. Đạt gầy guộc, khoác trên mình bộ đồ bảo hộ lao động sờn cũ bám đầy vết ố đen của dầu máy nén. Sau lưng anh, bình dưỡng khí analog rỉ sét khẽ rít lên những tiếng van cơ học đều đặn. Khuôn mặt anh hốc hác, đôi mắt mệt mỏi ẩn sau lớp kính mặt nạ xước xát, nhưng bàn tay anh lại chuyển động nhanh nhẹn và chuẩn xác một cách kỳ lạ.

Anh đang mài giũa một chiếc lò xo van bằng đồng thau siêu nhỏ dưới ánh sáng của chiếc kính lúp đeo mắt rỉ sét. Chiếc Tua vít titan cán đồng – món quà tốt nghiệp vô giá từ người thầy giáo cơ khí cũ Thầy Bình – giắt chặt bên hông anh như một vật bất ly thân. Đầu tua vít có từ tính mạnh khẽ hút lấy chiếc lò xo đồng thau mài micromet siêu bền. Đạt khéo léo dùng ngón trỏ chọc đúng lẫy đồng bên sườn van, xoay nhẹ tua vít một góc bốn mươi lăm độ ngược chiều kim đồng hồ. Tiếng "tạch" cơ học cực nhỏ vang lên. Nắp bảo vệ van bật mở nhẹ nhàng, để lộ lõi lọc bên trong mà không hề làm rách màng cao su bảo vệ. Quy tắc van thở ba giây. Đây là kỹ năng bẻ khóa cơ học siêu tốc mà Đạt đã rèn luyện đến mức bản năng, một kỹ thuật giúp anh sửa chữa nhanh các loại van thở dạo ngay trên đường phố đông người mà không để lại bất kỳ vết xước vật lý nào để qua mắt camera giám sát.

"Khục... khục... khục..."

Tiếng ho khan yếu ớt, nghẹn đặc từ gác xép rách nát phía sau tiệm dội xuống, cắt đứt sự tập trung của Đạt. Tim anh thắt lại. Đó là tiếng ho của Vy, cô em gái mười tám tuổi của anh. Vy đang nằm trên chiếc giường sắt rỉ sét, lồng ngực nhỏ nhắn co thắt dữ dội dưới lớp chăn mỏng. Cổ họng cô bé cấy ghép một cổng nối máy thở kim loại rỉ sét nhẹ, kết nối trực tiếp với chiếc máy thở analog cũ kỹ bọc chì do người cha quá cố để lại. Vy bị xơ hóa phổi giai đoạn hai cấp tính, chỉ số LPI sụt giảm xuống mức nguy kịch F-. Mỗi hơi thở của cô bé giờ đây phụ thuộc hoàn toàn vào những lít khí nén tinh khiết ít ỏi mà Đạt chắt chiu kiếm được từ việc sửa van dạo.

Đạt đặt chiếc tua vít xuống, tháo màng lọc mặt nạ ra để lộ khuôn mặt sạm bụi than, giọng nói của anh rè rè qua bộ khuếch âm tự chế: "Vy... ráng thở chậm lại em. Hít sâu bằng bụng... đừng thở dốc."

Anh chưa kịp bước lên gác xép thì tiếng bước chân nặng nề, dồn dập nện trên nền sắt gỉ đầu ngõ 42 vang lên, kèm theo tiếng la hét hỗn loạn của cư dân nghèo. Đạt vội vàng đeo lại mặt nạ phòng độc, giắt chiếc tua vít titan vào hông rồi bước ra ngoài bạt nilon.

Một toán lính bảo an bọc giáp nhựa tổng hợp thô kệch, tay lăm lăm dùi cui điện áp suất, đang dẹp đường cho một gã đàn ông trung niên bước vào. Gã mặc bộ đồng phục thuế vụ màu xanh thẫm của Tập đoàn Thể Khí Aero-Vina, khuôn mặt bóng dầu hợm hĩnh, hông đeo chiếc túi đựng thẻ tín dụng và tay cầm thiết bị khóa van từ xa vạn năng "Khóa Khí 01". Đó là Giám sát viên Cường, kẻ đại diện cho tập đoàn đi thu thuế oxy hàng tuần tại Phân khu 9.

Cường dừng lại trước cửa căn nhà tôn xập xệ đối diện tiệm của Đạt. Ở đó, một bà lão nghèo nua – bà cụ Thân – đang quỳ sụp dưới đất, hai tay ôm chặt lấy lồng ngực gầy gò đang phập phồng một cách yếu ớt. Mặt nạ lọc khí của bà lão rít lên những tiếng kêu khò khè tuyệt vọng.

"Bà Thân, nợ thuế khí ba tuần liên tiếp, tổng cộng hai trăm Tín dụng Lít-Oxy," Cường cất giọng hách dịch qua bộ loa mặt nạ mạ chrome sáng bóng của gã. "Hạn mức đỏ đã vượt quá. Theo luật khí quyển của tập đoàn Aero-Vina, tôi thực thi lệnh khóa van thở khẩn cấp."

"Xin giám sát viên... làm ơn..." Bà cụ Thân khóc nghẹn, giọng nói rè rè đứt quãng qua màng lọc cũ nát. "Tôi vừa bị giảm chỉ số LPI xuống cấp F... tuần này không kiếm đủ ca làm việc ở mỏ... xin cho tôi khất nợ thêm ba ngày..."

"Không có khất nợ dưới đáy Hồng Hà này," Cường lạnh lùng ngắt lời. Gã đưa thiết bị "Khóa Khí 01" lên, hướng thẳng về phía chip định danh phổi v1.2 cấy trên cổ bà lão. Ngón tay gã ấn mạnh vào nút đỏ trên bảng điều khiển kỹ thuật số.

Tiếng "tít... tít... tít" lạnh lẽo vang lên. Chip phổi của bà lão lập tức phát ra luồng ánh sáng đỏ rực, kích hoạt chế độ hạn chế khí thở khẩn cấp. Van xả khí trên mặt nạ của bà lão đóng sập lại. Không khí sạch bị cắt đứt hoàn toàn.

Bà cụ Thân trợn tròn mắt, hai tay bấu chặt lấy cổ họng, lồng ngực co thắt dữ dội như một chiếc bễ lò rèn bị nghẹt. Bà ngã quỵ xuống đất, lồng ngực sụt lún, da mặt nhợt nhạt và môi bắt đầu tím tái do thiếu oxy não cấp tính. Cảnh tượng ngột ngạt và tàn nhẫn diễn ra ngay trước mắt khiến những cư dân xung quanh hoảng sợ lùi lại, không ai dám can thiệp trước họng súng áp lực của lính bảo an.

Nhìn bà cụ Thân đang thoi thóp giãy giụa, Đạt như nhìn thấy hình ảnh người mẹ quá cố của mình mười năm trước, người đã chết ngạt trong vụ rò rỉ khí độc Hồng Hà năm xưa. Nỗi ám ảnh và sự căm phẫn bùng lên trong lồng ngực anh. Đạt không thể im lặng đứng nhìn.

Anh bước ra khỏi tiệm, tiến về phía Cường, cố giữ giọng điệu thấp hèn và lầm lũi của một thợ sửa van dạo thấp cấp: "Giám sát viên Cường... làm ơn dừng lại. Tôi là thợ sửa van dạo ngõ này. Có lẽ van của bà cụ bị kẹt cơ học do bụi silic thôi. Để tôi kiểm tra và bảo trì miễn phí cho bốt áp suất của bốt van công cộng này. Sẽ không làm mất thời gian của ông đâu."

Cường quay đầu lại, đôi mắt ti hí dưới lớp kính bảo hộ nhìn Đạt đầy nghi kỵ. Gã hất hàm, ra hiệu cho hai tên lính bảo an gác cổng chặn Đạt lại.

"Tránh ra, thằng sửa van dạo rách rưới kia!" Một tên lính bảo an hét lớn, chĩa khẩu súng áp lực tầm ngắn trực tiếp vào ngực Đạt. "Lệnh khóa của tập đoàn đã ban hành, can thiệp vào là phạm tội trộm khí!"

Đạt nín thở, hai tay giơ lên cao để biểu thị sự vô hại, nhưng đôi mắt anh vẫn âm thầm quan sát bốt van điều áp công cộng v1.2 gắn trên vách tường tôn bên cạnh. Dưới lớp kính quét quang phổ đa sắc cũ kỹ đeo trên mắt, Đạt nhìn thấy rõ ràng các luồng khí nén đang bị tắc nghẽn bên trong hộp điều áp tổng. Hệ thống khóa kỹ thuật số của Cường đã ép van đóng chặt bằng điện từ, nhưng Đạt nhận thấy bốt van này là mẫu v1.2 cũ – mẫu thiết kế vẫn giữ lại hệ thống lẫy đồng cơ học phụ trợ để phòng hờ sự cố mất điện lưới.

"Tôi chỉ muốn giúp ông kiểm tra xem có rò rỉ khí làm thất thoát doanh thu của tập đoàn không thôi," Đạt khom lưng giả vờ khúm núm, ngón tay anh khẽ chạm vào lòng bàn tay ướt mồ hôi của mình. Anh dùng xúc giác nhạy bén cảm nhận chênh lệch áp suất kẽ hở siêu nhỏ thổi ra từ các khe hở của hộp van rỉ sét để xác định chính xác vị trí của lẫy đồng cơ học bên trong.

Lợi dụng khoảnh khắc Cường quay đi để kiểm tra thiết bị cầm tay, Đạt bước nhanh một bước lách qua khe hở giữa hai tên lính bảo an. Bàn tay phải của anh chuyển động nhanh như một bóng ma cơ khí. Anh rút chiếc Tua vít titan cán đồng giắt bên hông, chọc chuẩn xác vào khe hở bên sườn hộp điều áp tổng.

Quy tắc van thở ba giây kích hoạt.

Một giây. Đầu tua vít titan từ tính mạnh hút chặt lấy chốt lò xo điều áp cơ học bên trong hộp van.

Hai giây. Đạt dùng lực cổ tay xoay nhẹ tua vít một góc bốn mươi lăm độ, mài ren đồng và tạo lực đòn bẩy cơ học ép chặt vào lẫy đồng phụ trợ, hoàn toàn bypass mạch điều khiển số hóa của thiết bị "Khóa Khí 01".

Ba giây. Tiếng "tạch... xìiiiii" vang dội vang lên. Van xả áp cơ học bị kẹt cứng ở trạng thái mở. Luồng khí nén oxy tinh khiết loãng lập tức được giải phóng, dồn dập thổi ngược qua đường ống dẫn trực tiếp vào mặt nạ của bà cụ Thân.

Bà cụ Thân giật mạnh người hít một hơi thật sâu, lồng ngực căng phồng trở lại. Tiếng ho sặc sụa của bà lão vang lên, nhưng nhịp thở đã dần ổn định dưới làn khí mát lạnh. Bà lão lết người vào góc tối, run rẩy thở đều.

Còi báo động trên bốt van tổng bỗng phát ra tiếng bíp cơ học ngắn do chênh lệch áp suất đột ngột, nhưng nhanh chóng tắt đi khi Đạt rút nhanh chiếc tua vít ra và giắt lại vào hông, lùi lại phía sau hàng người với vẻ mặt sợ hãi giả tạo.

Cường bàng hoàng nhìn màn hình thiết bị "Khóa Khí 01" hiển thị thông số áp suất phòng vẫn báo trạng thái khóa điện tử hoạt động bình thường, nhưng luồng khí thực tế lại đang xả ra tự do. Gã quay sang nhìn Đạt, rồi nhìn hai tên lính bảo an đang lóng ngóng.

"Chuyện gì vừa xảy ra?" Cường gầm lên, giọng nói hách dịch đầy phẫn nộ. "Tại sao van khí vẫn mở? Chúng mày làm ăn kiểu gì thế hả?"

"Giám sát viên... có lẽ hệ thống van v1.2 này cũ quá nên bị chập mạch lò xo cơ học thôi," Đạt lí nhí nói qua bộ lọc rè rè. "Tôi đã bảo là van bị kẹt bụi silic mà."

Cường tức giận bước đến sát bốt van, dùng dùi cui điện gõ mạnh vào vỏ thép rỉ sét của hộp điều áp. Gã không thể tìm ra bất kỳ vết xước vật lý hay dấu vết can thiệp kỹ thuật số nào trên bảng điều khiển. Gã hậm hực gạt cần gạt khóa thủ công trên thiết bị cầm tay, quay sang trừng mắt nhìn Đạt và cư dân ngõ 42.

"Lũ rác rưởi ngõ này nghe cho rõ," Cường rít lên. "Tuần sau tôi sẽ quay lại cùng đội tuần tra cơ động của Đại úy Lê Mạnh. Nếu không nộp đủ thuế khí, tao sẽ khóa toàn bộ van tổng của cả cái ngõ rách nát này cho chúng mày chết ngạt hết!"

Cường hậm hực dẫn toán lính bảo an quay người bước đi, tiếng giày bọc thép nện lộp cộp trên nền sắt gỉ xa dần. Người dân ngõ 42 thở phào nhẹ nhõm, nhanh chóng tản đi để tránh bị liên lụy.

Đạt quay trở lại tiệm sửa van thở của mình, lồng ngực anh vẫn còn đập dồn dập vì căng thẳng. Anh đã tiêu hao mười tín dụng oxy dự trữ của mình để nạp áp suất tạm thời cho thiết bị kiểm thử nhằm ngụy trang cho ca bẻ khóa cơ học vừa rồi. Nhưng nhìn bà cụ Thân được cứu sống, anh biết mình đã lựa chọn đúng.

Anh bước vào gác xép, nhẹ nhàng đắp lại chăn cho Vy. Cô bé đã thiếp đi, hơi thở có phần êm ái hơn nhờ luồng khí loãng mát lành từ ngõ thổi vào.

Ngoài phố, Giám sát viên Cường bước đi được vài chục mét thì bỗng dừng lại. Gã cúi xuống, nhặt một vật nhỏ lấp lánh dưới ánh đèn neon vàng vọt.

Đó là một mảnh lò xo đồng thau mài tay đặc chủng, được mài giũa cực kỳ tinh xảo đến mức micromet – thứ chỉ có thể được chế tạo bởi một thợ cơ khí bẻ khóa chuyên nghiệp sử dụng kỹ thuật mài tay thủ công của thế hệ cũ.

Cường xoay nhẹ mảnh lò xo đồng trên ngón tay bám đầy dầu mỡ, đôi mắt ti hí lóe lên tia sáng tàn nhẫn và hoài nghi. Gã quay đầu nhìn lại hướng Ngõ 42 đang chìm trong làn sương mù xám xịt.