Sương mù lưu huỳnh ở Smog-Town chưa bao giờ lạnh đến thế. Kể từ khi lò hơi sưởi ấm số 4 thuộc phân khu ngoại vi phát nổ ba ngày trước, cả khu ổ chuột này đã biến thành một nghĩa địa băng giá rỉ sét. Những đường ống dẫn hơi nước khổng lồ bằng đồng đỏ chạy dọc theo vách đá độc giờ đây câm lặng, rỉ ra những giọt nước ngưng tụ đóng thành từng dải băng nhọn hoắt như răng cưa. Khói đen từ các nhà máy dệt sợi bông vẫn bốc lên, nhưng không mang lại chút hơi ấm nào; chúng chỉ kết tụ với không khí lạnh buốt thành một lớp sương xám xịt, nhớp nháp vị lưu huỳnh và mạt đồng, bám chặt lấy lồng ngực của bất kỳ ai khốn khổ bước đi trên Phố Khói Đen.

Tại chi nhánh Ngân hàng Thế chấp Tuổi thọ Hoàng gia quận Smog-Town, tiếng tíc tắc của chiếc đồng hồ cát khổng lồ bằng thạch anh trên đỉnh tháp vẫn gõ đều đặn. Bên trong phòng làm việc chung, Đàm Trí ngồi lặng im trước bàn hạch toán bằng gỗ sồi bọc chì sờn góc. Ngón tay trỏ của anh gõ nhẹ xuống mặt bàn theo một nhịp điệu đều đặn đến mức cực đoan: *cọc, cọc, cọc* — đúng sáu mươi nhịp một phút, đồng bộ hoàn hảo với tiếng rít nhỏ của hệ thống pít-tông khí nén đang luân chuyển các hộp thư đồng dọc theo trần nhà.

Đàm Trí đưa tay điều chỉnh chiếc Kính một tròng kiểm toán mạ đồng đeo bên mắt phải. Đây là di vật duy nhất của mẹ anh, bà Cố Nhã, một cựu thợ dệt thẻ đục lỗ đã qua đời vì ngộ độc hơi chì bôi trơn mười năm trước. Lớp thấu kính thạch anh đa lớp được Trịnh Kỳ tinh chỉnh đặc biệt, giúp Đàm Trí nhìn xuyên qua ánh sáng vàng vọt, tù mù của những ngọn đèn gas trong phòng để thấy rõ từng chi tiết vi mô trên tấm Thẻ đồng định mức nằm trước mặt.

Tấm thẻ đồng mỏng dính, lạnh ngắt, mang mã số ST-9042. Nó thuộc về Lão Cát, một phu lò già vừa đột tử ngay bên cạnh lò nung của nhà máy dệt ca đêm qua. Trên bề mặt tấm thẻ, những rãnh đục hình chữ nhật biểu thị số dư Giờ sống (Lifespan Hours) của Lão Cát đã cạn kiệt về mức không. Theo luật lệ của ngân hàng, khi số dư về không, bánh răng tim cơ khí trong lồng ngực con nợ sẽ tự động khóa chặt, kết liễu sinh mạng họ để thu hồi nợ.

Nhưng mắt Đàm Trí nheo lại sau lớp thạch anh.

Bình thường, mỗi rãnh đục lỗ đại diện cho một giờ sống bị khấu trừ phải có đường cắt sắc nét, phẳng phiu bởi máy dập tự động của ngân hàng. Tuy nhiên, ở rãnh đục thứ 742 trên thẻ của Lão Cát, có một vết gờ siêu nhỏ, lệch khoảng 0.02 milimet về phía bên phải. Nó giống như một vết đục đè — một rãnh đục thứ hai được thực hiện một cách cố ý để chồng lên rãnh cũ, nhằm che giấu một sự thật cơ học.

"Trí, cậu vẫn đang lãng phí hơi nước cho cái thẻ của một xác chết đấy à?"

Một giọng nói khàn khàn, sực mùi dầu bôi trơn rẻ tiền và rượu lúa mạch vang lên bên tai. Tào Mạnh, đồng nghiệp cùng khóa của Đàm Trí, bước đến với một xấp hồ sơ dày cộp bám đầy muội than. Bộ vest công sở sờn cũ của gã lấm lem những vệt mỡ máy đen kịt. Gã ném mạnh tập hồ sơ xuống bàn của Đàm Trí, làm chiếc đèn bão hơi nước nhỏ run lên bần bật.

"Ký xác nhận thu hồi đi. Cố Trình đang hối thúc báo cáo hằng ngày để chuẩn bị cho cuộc thanh tra của quận thượng lưu. Chúng ta không có thời gian để cậu ngồi gõ nhịp ngón tay đâu."

Đàm Trí không ngẩng đầu lên, ngón tay anh vẫn gõ đều đặn. "Thẻ ST-9042 có sai số, Tào Mạnh. Dung lượng thời gian sống thực tế của Lão Cát khi bánh răng tim ngừng đập không khớp với số liệu đục lỗ trên thẻ."

Tào Mạnh đảo mắt, gã tựa người vào mép bàn, hạ thấp giọng đầy sốt ruột: "Lão Cát đã chết, tim lão đã ngừng rít từ đêm qua. Lão nợ ngân hàng ba trăm giờ sống để mua hơi sưởi cho đứa cháu ngoại, và giờ lão đã trả bằng cả cái mạng rách rưới của mình. Sai số cái gì? Cậu muốn bị Cố Trình phạt trừ điểm hiệu suất nữa à?"

"Theo quy chuẩn kiểm toán phụ của Ngân hàng Hoàng gia, mục 12, dòng 4," Đàm Trí điềm tĩnh xoay nhẹ viền đồng thau của kính một tròng để phóng to tiêu cự, "mọi sai lệch cơ học trên thẻ đồng vượt quá 0.01 milimet đều phải được đưa vào máy tính phân tích thủ công trước khi đóng dấu niêm phong chì thu hồi. Tôi cần đối chiếu thẻ này với sổ sách gốc của phân khu lò hơi số 4."

"Cậu điên rồi!" Tào Mạnh rít lên qua kẽ răng, gã liếc nhìn xung quanh phòng làm việc nơi các kiểm toán viên khác đang cắm cúi dập thẻ. "Lò sưởi số 4 vừa nổ, sổ sách gốc đang bị niêm phong dưới hầm lưu trữ cũ. Cậu định chọc giận Cố Trình ngay trước đợt thanh tra tài chính của Nhan Như sao? Cậu quên là cha cậu, ông Đàm Lương, vẫn còn một khoản nợ thế chấp tuổi thọ chưa trả hết à? Nếu cậu bị sa thải, ai sẽ nạp giờ sống vào quả tim rỉ sét của ông ta?"

Nhắc đến cha, nhịp gõ ngón tay của Đàm Trí khựng lại một nhịp. Lồng ngực anh thắt lại. Gương mặt gầy gò của cha, những tiếng ho sặc sụa mùi bụi than rỉ sét trong căn gác xép lạnh lẽo hiện lên trong tâm trí anh. Nhưng chính tư duy logic cực đoan của một kiểm toán viên đã ngăn anh lùi bước. Con số không biết nói dối. Nếu có sai số, nghĩa là có kẻ đang thao túng dòng chảy sinh mệnh của người nghèo.

Đàm Trí lặng lẽ kéo chiếc Máy tính thẻ đục lỗ cầm tay bằng đồng thau từ ngăn kéo ra. Thiết bị cơ học này là di vật của ông nội anh, Đàm Thất, chế tạo bằng phương pháp mộng đồng cổ truyền không dùng một chiếc ốc vít nào. Anh đút tấm thẻ đồng của Lão Cát vào khe đọc, rồi nắm lấy tay quay bên hông quay đều. *Cạch, cạch, cạch, xoẹt.*

Một trăm hai mươi bánh răng đồng siêu nhỏ bên trong máy tính bắt đầu truyền động, phân tích các rãnh đục dựa trên thuật toán vi phân cơ học cổ điển. Đàm Trí nhẩm tính tốc độ quay lý thuyết của bánh răng tim Lão Cát dựa trên tải lượng nợ.

"Tốc độ tiêu hao lý thuyết là 1.0 nhịp mỗi giây," Đàm Trí thì thầm, mắt anh nhìn chằm chằm vào dải băng giấy đục lỗ nhỏ đang chạy ra từ máy tính cầm tay. "Nhưng rãnh đục đè này cho thấy tốc độ truyền động thực tế đã bị đẩy lên 1.015 nhịp mỗi giây. Sai số 1.5%."

"Thì sao chứ?" Tào Mạnh bực dọc cắt ngang. "Chỉ là một phẩy năm phần trăm! Một hạt bụi thạch anh rơi vào bánh răng cũng có thể gây ra độ lệch đó."

"Một phẩy năm phần trăm đối với một phu lò làm việc mười hai giờ một ngày dưới áp suất cao nghĩa là họ bị rút ngắn mất mười lăm ngày sống mỗi năm mà không hề hay biết," Đàm Trí ngước mắt lên, ánh nhìn lạnh lùng qua thấu kính thạch anh khiến Tào Mạnh phải lùi lại một bước. "Và số giờ sống bị hao hụt đó không hề biến mất. Nó bị chuyển hướng. Thẻ đồng ST-9042 đã bị đục đè để hợp thức hóa việc trích thu khống này."

Tào Mạnh mặt biến sắc. Gã nhanh như cắt lao tới, giật phăng tấm thẻ đồng ST-9042 khỏi khe đọc của máy tính cầm tay. Gã giắt tấm thẻ vào túi áo vest, gương mặt lộ rõ vẻ hoảng loạn pha lẫn đe dọa.

"Đủ rồi, Đàm Trí! Tôi cảnh báo cậu với tư cách là đồng nghiệp cùng khóa. Đừng có dùng cái máy tính rác rưởi của ông nội cậu để làm loạn ở đây. Quy tắc bảo mật của ngân hàng nghiêm cấm việc sử dụng thiết bị chưa qua kiểm định hoàng gia để phân tích thẻ giao dịch. Tôi sẽ nộp báo cáo này dưới tên tôi. Còn cậu, liệu mà lo cho cái gác xép trống rỗng hơi sưởi của mình đi!"

Nói xong, Tào Mạnh quay người bước nhanh về phía hành lang dẫn đến phòng làm việc của Phó giám đốc Cố Trình. Trước khi đi, gã lén gạt một chiếc cần gạt đồng trên vách tường sát bàn làm việc của Đàm Trí.

*Xìííí!*

Một luồng hơi nước xả mạnh ra từ đường ống ngầm, ngắt hoàn toàn nguồn năng lượng hơi nước cấp cho bàn làm việc của Đàm Trí. Chiếc đèn bão hơi nước vụt tắt, máy tính cầm tay của anh ngừng hoạt động với tiếng rít kẹt kẹt của bánh răng bị mất áp suất đột ngột.

Cùng lúc đó, chiếc máy quét thẻ định danh cá nhân của Đàm Trí đặt bên góc bàn phát ra tiếng *tạch* lạnh lùng. Một lỗ đục mới bị dập thẳng vào thẻ kiểm toán viên của anh: một điểm phạt hiệu suất vì hành vi gây trì hoãn clearance hằng ngày.

Đàm Trí ngồi im lặng trong bóng tối nhập nhoạng của phòng làm việc bị ngắt điện. Tay anh vẫn gõ nhịp trên mặt bàn gỗ sồi bọc chì: *cọc, cọc, cọc*. Nhưng lần này, nhịp gõ của anh nhanh hơn, mang theo một sự căng thẳng vô hình. ST-9042. Anh đã ghi nhớ sâu sắc mã số đó và vị trí của rãnh đục lệch. Hệ thống sổ sách của ngân hàng hoàng gia không đơn thuần là công cụ ghi nợ — nó là một cỗ máy lập trình cái chết được vận hành bằng những thuật toán tàn nhẫn.

Anh tháo chiếc kính một tròng kiểm toán cất vào hộp chì bảo vệ, thu dọn máy tính cầm tay rồi bước ra khỏi tòa nhà bọc đồng sừng sững của ngân hàng.

Cơn gió đông từ đầm lầy axit thổi thốc qua những con hẻm chật hẹp của Smog-Town, mang theo cái lạnh cắt da cắt thịt. Đàm Trí phải quấn chặt chiếc khăn len sờn rách thấm đẫm mùi dầu bôi trơn quanh cổ để ngăn chặn luồng khí lưu huỳnh độc hại tràn vào phổi. Người dân khu ổ chuột đang co rúm lại dưới những mái tôn rỉ sét. Một vài gia đình nghèo khổ đang gom góp những mẩu gỗ sồi mục nát và mỡ động vật bẩn thô để đốt lò sưởi dã chiến, khói đen bốc lên khét lẹt.

Anh leo lên chiếc cầu thang gỗ rỉ sét ọp ẹp ngoài trời để trở về Căn gác xép nhà họ Đàm. Căn gác xép nằm sát vách lò rèn đồng cổ bị niêm phong, nơi từng là niềm kiêu hãnh rèn đúc của gia tộc họ Đàm, giờ đây chỉ còn là một khối sắt thép lạnh ngắt.

Đàm Trí đẩy cánh cửa gỗ mục nát bước vào. Bên trong căn phòng, cái lạnh còn buốt giá hơn cả ngoài đường. Không có hơi sưởi công cộng từ trạm sưởi số 4, những bức tường gạch của căn gác xép đã phủ một lớp sương muối trắng xóa.

Trên chiếc giường tre cũ kỹ sát góc phòng, cha anh, ông Đàm Lương, đang nằm co quắp dưới tấm chăn bông mỏng dính. Tiếng ho của ông vang lên — một âm thanh khô khốc, kim loại, sặc mùi bụi than và rỉ sét từ sâu trong khớp phổi sinh học bị tổn thương. Mỗi lần ông ho, lồng ngực gồ ghề lộ rõ vết sẹo mổ cấy ghép bánh răng tim cũ kỹ lại run lên bần bật, phát ra tiếng rít cơ khí kẹt kẹt đầy đau đớn.

"Trí... con về rồi đấy à?" Đàm Lương cố gắng thều thào, đôi bàn tay thô ráp đầy vết bỏng dầu run rẩy nắm lấy tay con trai. Da ông lạnh ngắt như đồng thau phơi sương.

Đàm Trí ngồi xuống mép giường, áp bàn tay ấm áp của mình lên trán cha. Cơn sốt rỉ sét phổi của ông đang chuyển biến xấu vì thiếu hơi sưởi ấm. Anh nhìn chiếc bình áp suất sưởi mini tự chế đặt bên cạnh giường — kim đo áp suất đã chỉ về vạch không. Họ đã cạn kiệt than mịn và không còn đủ Giờ sống trên thẻ để đổi lấy một lít nước nóng từ trạm cấp nước công cộng.

"Cha đừng nói nữa. Hãy giữ nhịp thở ổn định," Đàm Trí nói, giọng anh điềm tĩnh nhưng chứa đựng một sự kiên định sắt đá. Anh đưa tay chạm vào chiếc kính một tròng kiểm toán trong túi áo.

Trong đầu anh, phương trình toán học về rãnh đục đè trên tấm thẻ của Lão Cát lại hiện lên rực rỡ. Sai số 1.5%. Đó không phải là một lỗi kỹ thuật ngẫu nhiên. Đó là một thuật toán bòn rút có hệ thống, và nó đang âm thầm quay nhanh bánh răng tim của cha anh, của Lão Cát, và của hàng vạn lao động nghèo khổ tại Smog-Town này để vắt kiệt những giây phút sống cuối cùng của họ cho ngân hàng hoàng gia.

Đàm Trí đứng dậy bước đến bên chiếc bàn gỗ sồi của cha để lại. Anh mở chiếc rương gỗ sồi hai đáy bọc chì, đặt chiếc máy tính cầm tay bằng đồng thau lên mặt bàn. Ánh sáng xanh lam nhạt từ thạch anh dao động của máy tính phản chiếu lên đôi mắt sắc sảo của anh.

Anh biết mình vừa bước qua một ranh giới nguy hiểm. Việc điều tra sâu hơn vào hệ thống thẻ đục lỗ của ngân hàng có thể khiến anh mất việc, bị truy nã, hoặc thậm chí bị cưỡng chế cơ khí hóa thành một automaton vô tri. Nhưng nhìn cha đang run rẩy trong cơn ho lạnh buốt, Đàm Trí hiểu rằng logic duy nhất để sinh tồn trong thế giới hơi nước tàn tẫn này là phải bẻ gãy thuật toán của kẻ cầm quyền.