Cơn bão số 2 quét qua dải đất miền Trung bằng những luồng gió giật cấp 8, rít lên từng hồi điên cuồng qua những rặng tràm xơ xác. Mưa như trút nước, biến những con đường đất đỏ dẫn ra rìa thị trấn Kỳ Anh thành những vũng bùn nhão nhoét, lầy lội. Trịnh Hải Đăng lết từng bước chân nặng nề dưới màn nước trắng xóa. Cơn đau từ mạn sườn phải – vết tích từ cú nện tàn nhẫn của gã đội trưởng an ninh Lê Văn Dũng hồi sáng – cứ mỗi nhịp thở lại nhói lên như có mảnh sành cào xé. Chiếc kính cận gọng đen rạn nứt nhẹ ở góc trái bám đầy hơi nước và nước mưa nhòe nhoẹt, khiến tầm nhìn của anh mờ mịt.

Một tay Đăng ôm chặt lấy lồng ngực, nơi anh cố giữ cho chiếc hộp xốp nhỏ chứa mẫu máu đối chứng nguyên bản của bé Bảo Nam không bị va đập. Dưới lớp áo bảo hộ lao động sũng nước, hơi ấm ít ỏi từ cơ thể anh là thứ duy nhất bảo vệ ống nghiệm thạch anh khỏi cái lạnh thấu xương của cơn bão. Anh không thể gục ngã lúc này. Viện phí tạm ứng năm mươi triệu của con trai đang treo lơ lửng như một án tử hình chậm rãi, và tấm bảo hiểm y tế đã bị phong tỏa. Anh chỉ còn một con đường duy nhất: tìm đến người thầy cũ, kỹ sư Lê Khắc Viễn.

Căn nhà lá của thầy Viễn nằm cô độc sát rặng tràm ven đầm lầy phía Nam thị trấn Kỳ Anh, nơi rìa sóng biển vỗ về những đồi cát xám. Đó là một gian nhà cấp bốn lợp mái lá dừa nước dột nát, xung quanh được rào bằng những cọc tre khẳng khiu. Khói bếp từ gian chái nhỏ bay ra, bị gió bão thổi tạt đi, mang theo mùi ngai ngái của củi tràm ướt và vị mặn mòi của muối biển.

Đăng run rẩy bước lên bậc thềm ba cấp bằng đá hộc, gõ dồn dập vào cánh cửa gỗ ghép tạm:

"Thầy Viễn! Thầy Viễn ơi! Con là Đăng đây!"

Tiếng gõ cửa bị nuốt chửng bởi tiếng sóng gầm rú ngoài khơi. Phải đến lần gõ thứ ba, cánh cửa mới kẹt rít mở ra. Xuất hiện sau cánh cửa là một cụ già ngoài bảy mươi tuổi, dáng người gầy guộc, lưng hơi còng xuống dưới chiếc áo kaki cũ sờn màu xám bám đầy bụi than. Mái tóc cụ bạc trắng như cước, xõa xuống vầng trán nhăn nheo hằn sâu những dấu vết của một đời làm việc trong các phòng thí nghiệm hóa chất độc hại. Đôi mắt cụ sau cặp kính lão gọng kim loại mỏng nheo lại, nhìn chằm chằm vào bóng người ướt sũng, rách rưới trước mặt.

"Đăng? Trời đất ơi, sao con lại nông nổi thế này giữa đêm bão?" Thầy Viễn thốt lên, giọng nói khàn khàn vì chứng ho hen mãn tính. Cụ vội vàng nắm lấy cánh tay run rẩy của Đăng, kéo anh vào trong nhà rồi nhanh chóng đóng chặt cửa, cài then sắt.

Gian nhà trong tối tăm và ẩm thấp, chỉ được thắp sáng bởi một ngọn đèn bão đặt trên chiếc bàn gỗ cũ kỹ phủ đầy sách vở và những chai lọ hóa chất bám bụi mốc. Ở góc nhà, chiếc bếp than tổ ong đang cháy âm ỉ, tỏa ra hơi nóng yếu ớt.

Thầy Viễn đưa cho Đăng một chiếc khăn bông khô, ái ngại nhìn đống bùn đất bết chặt trên ống quần bảo hộ của anh:

"Lau người đi con. Ta nghe người ta đồn ở chợ... bảo con bị điên, tự ý bỏ ca trực đêm, rồi còn đi gây sự với ban giám đốc nhà máy Vĩnh Phát. Sao lại ra nông nỗi này?"

Đăng không lau người. Anh run rẩy tháo chiếc kính cận rạn nứt ra, lau vội vào vạt áo khô bên trong rồi đeo lại. Ánh mắt anh nhìn thẳng vào người thầy cũ, giọng nói khản đặc nhưng chứa đựng một sự khẩn thiết tột cùng:

"Thầy Viễn... con trai con, bé Bảo Nam... đang nằm trong phòng hồi sức cấp cứu khoa Nhi. Nó bị nhiễm độc chì cấp tính, biến chứng phù não nhẹ, men gan tăng vọt gấp mười lần ngưỡng sinh tồn. Nó đang phải thở máy, thầy ơi!"

Thầy Viễn khựng lại. Đôi bàn tay gầy guộc, đầy những vết đồi mồi của cụ khẽ run lên. Cụ lùi lại một bước, bấu chặt vào mép bàn gỗ, gương mặt già nua thoáng chốc tái nhợt dưới ánh đèn bão lập lòe:

"Nhiễm độc chì... cấp tính? Sao lại có thể... Chẳng lẽ..."

"Đúng thế, thưa thầy!" Đăng bước lên một bước, giọng anh run rẩy nhưng đanh thép. "Nguồn nước giếng khoan nhà con nằm sát vách tường rào KCN Vĩnh Phát đã bị nhiễm độc chì nặng vượt ngưỡng cho phép một trăm năm mươi lần! Dung môi hữu cơ clo hóa TCE cũng đã ngấm vào mạch nước ngầm nông. Con đã tự tay làm phép thử chuẩn độ sắc ký lớp mỏng tại nhà. Con biết rõ chất độc đó từ đâu ra. Nó rò rỉ từ bể chứa chất thải nguy hại số bốn của nhà máy!"

"Im đi! Đăng! Ta xin con hãy im miệng lại!"

Thầy Viễn đột ngột hét lên, giọng nói khàn đặc chứa đựng một sự sợ hãi tột độ. Cụ vội vàng bước đến bên cửa sổ, hé nhìn qua khe cửa gỗ xem có bóng dáng kẻ theo dõi nào ngoài rặng tràm hay không, rồi quay lại nhìn học trò bằng ánh mắt van nài:

"Con có biết mình đang nói cái gì không? Tập đoàn Vĩnh Phát... họ là một con quái vật khổng lồ! Họ nắm giữ sinh kế của cả cái thị trấn Kỳ Anh này. Chính quyền xã, sở tài nguyên, tất cả đều nằm trong tầm ảnh hưởng của họ. Con chỉ là một kỹ sư hóa nghiệm vừa bị sa thải, thấp cổ bé họng, lấy cái gì để đấu lại họ? Hãy đưa vợ con rời khỏi Kỳ Anh ngay lập tức đi con! Đừng tự chuốc lấy họa sát thân!"

"Rời đi? Con có thể đi đâu khi con trai con đang hấp hối vì thiếu tiền viện phí?" Đăng gầm lên, nỗi uất hận kiềm nén bấy lâu nay vỡ òa. Anh vạch lớp áo bảo hộ sũng nước, lôi cuốn sổ tay da cũ kỹ – kỷ vật thầy Viễn tặng anh ngày tốt nghiệp – đập mạnh xuống bàn gỗ. "Thầy nhìn đi! Đây là những ghi chép tay của con suốt ba năm qua về các chỉ số rò rỉ ngầm dưới chân bể chứa số bốn mà ban giám đốc đã bắt con làm giả trên hệ thống! Sự im lặng của con suốt ba năm qua để giữ cái ghế kỹ sư trưởng, để nhận đồng lương nuôi gia đình... chính sự im lặng đó đã đầu độc con trai con! Con là đồng phạm, thầy ơi! Sự im lặng của con là liều thuốc độc giết chết con trai con! Giờ đây, con không thể im lặng được nữa!"

Nhìn cuốn sổ tay da sờn gáy bám đầy vết hơi nước, thầy Viễn như bị một luồng điện giật mạnh. Cụ gục đầu xuống hai bàn tay, bờ vai gầy guộc run lên bần bật dưới lớp áo kaki sờn cũ. Tiếng khóc nghẹn ngào, u uất của người già vang lên giữa tiếng gió bão gào rú ngoài mái lá.

"Ta biết... Ta biết chứ Đăng..." Thầy Viễn nghẹn ngào, những giọt nước mắt đục ngầu lăn dài trên gò má nhăn nheo. "Chính ta cũng là một kẻ hèn nhát. Mười năm trước, khi ta còn làm Trưởng phòng thí nghiệm cũ của nhà máy... ta đã phát hiện ra những vết nứt địa chất thủy văn đầu tiên dưới đáy bể chứa số bốn. Ta đã biết axit sulfuric dư và chì sẽ thấm thấu mạch ngầm ngấm thẳng vào giếng nước dân sinh. Nhưng con biết bọn chúng đã làm gì không?"

Đăng nín thở, đôi mắt sau cặp kính rạn nứt căng ra, chờ đợi câu trả lời.

Thầy Viễn ngước lên, ánh mắt cụ đầy sự dằn vặt và tủi nhục:

"Họ đưa cho ta một bọc tiền mặt lớn, cam kết sẽ tài trợ toàn bộ học bổng du học Đức cho con trai ta, và bảo đảm cho ta một khoản lương hưu ưu đãi an toàn khi về hưu. Họ đe dọa nếu ta hé răng, con trai ta sẽ bị trục xuất, gia đình ta sẽ không còn đất dung thân ở Kỳ Anh này. Ta đã thỏa hiệp... Ta đã ký khống vào các biên bản đánh giá tác động môi trường mười năm trước để đổi lấy tương lai cho con trai ta. Ta đã bán đi danh dự của một nhà khoa học để mua sự bình yên giả tạo..."

Cụ chỉ tay ra ngoài rặng tràm ven đầm lầy, giọng nói run rẩy đầy căm hận:

"Để rồi giờ đây, mỗi ngày ta nằm đây nghe tiếng còi lò hơi của nhà máy rú vang, nghe tiếng loa phát thanh xã tuyên truyền về nguồn nước sạch đạt chuẩn nông thôn mới, lòng ta như bị thiêu đốt. Quy ước im lặng Kỳ Anh... cái luật bất thành văn khốn nạn đó đã trói buộc tất cả chúng ta! Chúng ta nhắm mắt làm ngơ trước ô nhiễm để đổi lấy sinh kế ngắn hạn, để rồi con cháu chúng ta phải gánh chịu thảm họa đỏ này bằng chính xương máu của chúng!"

Đăng bước đến sát bên thầy, đặt bàn tay thô ráp rớm máu lên vai cụ, giọng anh trầm xuống nhưng vô cùng kiên định:

"Thầy Viễn... con không trách thầy. Nhưng bây giờ, con cần thầy giúp con sửa chữa sai lầm đó. Con cần bản đồ địa chất cũ và các số liệu rò rỉ lịch sử mười năm trước của bể chứa số bốn. Luật sư Lê Văn Nam nói rằng, nếu chúng ta chỉ có số liệu ba năm gần đây của con, Vĩnh Phát sẽ đổ lỗi cho lỗi kỹ thuật vô ý nhất thời. Chúng ta phải chứng minh hành vi rò rỉ này là có hệ thống, có lịch sử kéo dài mười năm và ban giám đốc biết rõ nhưng cố tình che giấu!"

Thầy Viễn nghe đến đây, gương mặt cụ đột ngột biến sắc từ đau đớn sang một nỗi sợ hãi kinh hoàng tột độ. Cụ nắm chặt lấy tay Đăng, lắc mạnh:

"Không được! Đăng ơi, ta cầu xin con! Đừng đụng vào hồ sơ mười năm trước! Con có biết vì sao kỹ sư trưởng tiền nhiệm của con – cậu Hoàng – lại chết không?"

Cái tên "Hoàng" vang lên như một tiếng sét đánh ngang tai Đăng. Kỹ sư trưởng Hoàng, người tiền nhiệm của anh, người mà mười năm trước báo chí địa phương đưa tin đã tự tử tại nhà riêng do trầm cảm nặng.

"Cậu Hoàng... không phải tự tử," thầy Viễn thì thầm, giọng cụ run rẩy đến mức Đăng phải ghé sát tai mới nghe rõ. "Cậu ấy đã lén thu thập toàn bộ nhật ký vận hành ca đêm năm 2012, chứng minh ban giám đốc cố ý mở van xả thẳng bùn thải axit chưa trung hòa ra sông Kỳ để tiết kiệm chi phí hóa chất keo tụ. Cậu ấy đã soạn thảo đơn tố cáo gửi lên Bộ Tài nguyên. Nhưng ngay đêm trước khi đi Hà Nội, cậu ấy đã bị đội an ninh của Dũng bắt giữ. Sáng hôm sau, người ta tìm thấy xác cậu ấy nổi trên đầm lầy chết phía Nam, trong phổi đầy nước thải hóa chất cực độc. Họ đã ép cậu ấy uống chất độc đó, Đăng ơi! Rồi họ dùng tiền mua chuộc pháp y tỉnh để kết luận tự tử do trầm cảm!"

Sống lưng Đăng lạnh toát. Một luồng khí lạnh chạy dọc cơ thể anh, khiến vết thương mạn sườn phải như càng thêm nhói buốt. Anh bàng hoàng nhận ra, thế lực mà anh đang đối đầu không chỉ là một tập đoàn tham lam, mà là một băng đảng tàn bạo sẵn sàng giết người để bịt đầu mối.

"Họ tàn bạo đến mức đó sao..." Đăng lẩm bẩm, đôi mắt anh nhìn chằm chằm vào khoảng không vô định.

"Đúng thế!" Thầy Viễn nói, nước mắt cụ lại trào ra. "Ta đã im lặng suốt mười năm qua cũng vì cái chết của cậu Hoàng. Ta sợ... Ta sợ con trai ta ở Đức sẽ gặp tai nạn, ta sợ ngôi nhà này bị phóng hỏa. Nhưng nhìn con... nhìn bé Bảo Nam... ta không thể mang cái bí mật bẩn thỉu này xuống mồ được nữa."

Thầy Viễn dứt khoát đứng dậy. Cụ bước đến bên chiếc tủ thờ bằng gỗ mít cũ kỹ đặt ở góc tối nhất của gian nhà. Trên tủ thờ, khói hương nghi ngút bên cạnh di ảnh người vợ quá cố của cụ. Thầy Viễn run rẩy mở hộc tủ bí mật phía sau bài vị, lôi ra một chiếc hộp sắt nhỏ bọc trong lớp vải điều đỏ đã bám đầy bụi mốc và mạng nhện.

Cụ đặt chiếc hộp sắt lên bàn gỗ, mở nắp. Bên trong là một cuốn sổ tay da cũ kỹ màu nâu đen, sờn gáy, các trang giấy đã ố vàng, úa màu thời gian.

"Đây là cuốn sổ tay công tác của cậu Hoàng bỏ lại trước khi chết," thầy Viễn nói, giọng cụ nghẹn ngào. "Cậu ấy đã lén giao nó cho ta vào đêm trước khi bị sát hại. Trong này ghi chép tay toàn bộ chỉ số xả thải rò rỉ lịch sử mười năm trước, bản đồ đứt gãy địa chất dưới đáy bể chứa số bốn, và cả tọa độ của đường ống xả thải ngầm dưới lòng sông Kỳ..."

Đăng run rẩy vươn tay định cầm lấy cuốn sổ tay, nhưng đột nhiên, thầy Viễn khựng lại. Đôi mắt cụ nhìn chằm chằm vào cuốn sổ, rồi nhìn vào bàn tay rớm máu của Đăng. Một nỗi sợ hãi bộc phát đột ngột xâm chiếm tâm trí người già. Cụ nghĩ đến cái chết thảm khốc của Hoàng mười năm trước, nghĩ đến việc Đăng – đứa học trò mà cụ yêu quý nhất – cũng sẽ bị dìm chết dưới đầm lầy độc hại kia.

"Không... Không được! Ta không thể giao nó cho con!" Thầy Viễn hét lên, giọng cụ trở nên hoảng loạn, lập dị. "Giao nó cho con là hại chết con! Ta không thể nhìn con chết như cậu Hoàng! Ta phải đốt nó đi! Chỉ có đốt đi thì tất cả chúng ta mới được an toàn!"

Nói rồi, thầy Viễn điên cuồng cầm lấy cuốn sổ tay da cũ, lao về phía chiếc bếp than tổ ong đang cháy đỏ rực ở góc nhà. Cụ mở nắp bếp, định ném cuốn sổ vào ngọn lửa hồng.

"Thầy Viễn! Không được đốt!"

Đăng hét lên kinh hoàng. Anh lao đến như một mũi tên. Sự dũng cảm và bản năng của người cha cứu con đã vượt lên trên mọi nỗi đau thể xác. Đăng không màng đến hơi nóng hầm hập phả ra từ miệng lò, anh thò thẳng bàn tay phải vào trong lòng bếp, ngay khi góc cuốn sổ tay vừa chạm vào lớp than hồng bốc lên mùi khét lẹt của da cháy.

*Xèo!*

Một tiếng xèo nhỏ vang lên kèm theo cơn đau rát bỏng tột độ truyền từ lòng bàn tay phải lên đại não. Đăng nghiến răng chịu đựng, không hề rụt tay lại. Anh dùng các ngón tay bấu chặt lấy gáy cuốn sổ, dứt khoát giật mạnh nó ra khỏi đống lửa đỏ rực.

Đăng ngã nhào xuống nền đất ẩm ướt, ôm chặt cuốn sổ tay da cũ vào lòng ngực bên cạnh chiếc hộp xốp chứa mẫu máu của con. Lòng bàn tay phải của anh đỏ ửng, phồng rộp lên vì bỏng, nhưng cuốn sổ tay chỉ bị sém nhẹ một góc gáy da đen bóng.

Thầy Viễn đứng chết lặng bên bếp than, đôi tay cụ buông thõng, nhìn đứa học trò đang nằm quằn quại dưới đất nhưng đôi mắt vẫn sáng ngời một ý chí kiên cường không thể lay chuyển. Cụ quỳ sụp xuống bên cạnh Đăng, nâng bàn tay bị bỏng của anh lên, giọng cụ run rẩy trong sự hối hận tột cùng:

"Đăng... Ta xin lỗi... Ta đã quá hèn nhát... Con có sao không?"

"Con không sao, thầy..." Đăng khàn giọng nói, mồ hôi lạnh chảy ròng rã trên trán hòa lẫn với nước mưa. Anh gượng dậy, ngồi tựa lưng vào cột nhà, bàn tay bị bỏng vẫn siết chặt cuốn sổ tay của người đi trước. "Chút vết thương này... không thấm tháp gì so với những cơn co giật mà Bảo Nam đang phải chịu đựng từng giờ tại phòng bệnh. Nếu con không mang được sự thật này ra ánh sáng, con mới là kẻ đáng chết."

Thầy Viễn nhìn thẳng vào mắt Đăng. Cụ nhìn thấy trong đôi mắt sau cặp kính cận rạn nứt kia không còn bóng tối của sự thỏa hiệp, nhẫn nhịn bấy lâu nay, chỉ còn lại ánh sáng rực rỡ của lương tri và tình yêu thương vô bờ bến của một người cha. Cụ khẽ thở dài, một tiếng thở dài như trút bỏ được gánh nặng đè trĩu lồng ngực suốt mười năm qua. Cụ đứng dậy, tìm lọ mỡ trăn bôi nhẹ lên vết bỏng cho Đăng, rồi nói bằng giọng điệu vô cùng dứt khoát:

"Được rồi, Đăng. Con đã thắng ta. Cuốn sổ đó từ nay thuộc về con. Ta chính thức cắt đứt mọi liên hệ an toàn với tập đoàn Vĩnh Phát. Nếu tòa án tỉnh cần nhân chứng chuyên môn lịch sử, ta sẽ đứng ra làm chứng cho con, bất chấp việc ta có thể bị hồi tố trách nhiệm hình sự năm xưa."

Đăng mở cuốn sổ tay da cũ bị sém góc ra dưới ánh đèn bão lập lòe. Ngón tay anh khẽ lướt qua những dòng chữ viết tay nắn nót, tỉ mỉ của kỹ sư Hoàng mười năm trước.

Từng dòng số liệu hóa học hiện lên rõ mồn một. Đăng bàng hoàng nhận ra, hiện tượng rò rỉ rác thải axit và chì từ bể chứa số bốn thực chất đã âm thầm diễn ra liên tục, thấm thấu mạch ngầm suốt mười năm qua chứ không phải là sự cố mới phát sinh. Ban giám đốc, đặc biệt là Chủ tịch Phạm Thế Lực, đã biết rõ báo cáo địa chất đáy bể bị nứt từ năm 2012 nhưng vẫn ký duyệt cho tăng công suất lò axit vượt ngưỡng thiết kế.

Nhưng điều khiến Đăng kinh hoàng nhất nằm ở trang cuối cùng của cuốn sổ. Kỹ sư Hoàng đã vẽ chi tiết sơ đồ mạng lưới đường ống ngầm phức tạp của nhà máy, chỉ ra một họng xả ngầm đường kính lớn chôn sâu dưới lòng sông Kỳ – thứ hoàn toàn không tồn tại trên bất kỳ bản vẽ quy hoạch môi trường nào của tỉnh.

Đăng ngước lên nhìn thầy Viễn, giọng anh run rẩy trong sự bàng hoàng tột độ:

"Thầy Viễn... cái chết của cậu Hoàng... và vết nứt này... Họ đã biết từ mười năm trước mà vẫn tiếp tục vận hành sao?"

"Đúng thế, Đăng ạ," thầy Viễn gật đầu, ánh mắt cụ u uất nhìn ra màn đêm giông bão ngoài cửa sổ. "Họ biết rõ, nhưng lợi nhuận của nhà máy lớn hơn mạng sống của người dân Kỳ Anh. Con đang nắm giữ ngọn lửa có thể thiêu rụi cả đế chế của họ, nhưng nó cũng có thể thiêu rụi chính con bất cứ lúc nào."

Đăng siết chặt cuốn sổ tay da cũ trong lòng bàn tay bị bỏng rát. Cơn đau thể xác và nỗi sợ hãi trước sự tàn bạo của kẻ thù không làm anh chùn bước, ngược lại, chúng thổi bùng lên trong lòng anh một quyết tâm phục hận dâng trào. Anh biết, để đối chiếu dấu vết hóa học (chemical fingerprint) của chất độc mười năm trước trong cuốn sổ này với hiện tại, anh cần một thứ vũ khí thực tế khác.

Anh cần một mẫu bùn thải tươi, đậm đặc chứa thạch tín và chì lấy trực tiếp từ đáy bể chứa chất thải nguy hại số bốn ngay lúc này.