Sương mù buổi sớm ở khu công nghiệp VSIP Bến Cát không mang cái trong lành của đất trời vùng cao, mà nặng trĩu một màu xám xịt của bụi mịn và khí thải công nghiệp. Dưới chân móng bê tông của nhà máy hóa chất Hoàng Gia, dòng sông Bé lững lờ trôi, mang theo những mảng bọt xà phòng trắng xóa sót lại từ ca xả thải lậu đêm qua.

Trong phòng thay đồ của tổ máy số 3, Nguyễn Hoàng Phong đứng trước tấm gương ố vàng, hai tay vịn chặt vào mép bồn rửa bằng sứ đã nứt nẻ. Anh nhìn đăm đăm vào gương mặt hốc hác của chính mình. Đôi mắt anh hằn lên những tia máu đỏ quạch vì thiếu ngủ suốt bốn mươi tám tiếng qua, râu quai nón lởm chởm chưa kịp cạo.

Phong cắn chặt răng, tay phải run rẩy cầm cuộn băng gạc y tế bôi đẫm thuốc sát trùng, siết chặt quanh cánh tay trái. Cánh tay trái của anh – vết bỏng axit sunfuric cấp độ 2 từ tai nạn rách bả vai đêm qua – đang như bị quấn trong một dải lụa nung đỏ. Từng thớ thịt dưới lớp băng gạc dày cộp râm ran đau nhức, dịch vàng rỉ ra bết chặt vào sợi vải cotton. Mỗi lần anh khẽ cử động khớp vai, một cơn đau buốt thấu xương tủy lại giật mạnh dọc theo dây thần kinh lên thẳng đại não, khiến mồ hôi hột túa ra đầy trán.

Phong phải dùng răng cắn chặt một đầu băng gạc, tay phải giật mạnh để thắt nút cố định vết thương. Anh không được phép ngất xỉu lúc này. Vỏ bọc kỹ sư trưởng của anh tại nhà máy Hoàng Gia vẫn chưa bị Đỗ Hùng phanh phui hoàn toàn trước ban giám đốc. Anh buộc phải quay lại đây, khoác lên mình bộ đồng phục kỹ sư màu xanh thẫm phẳng phiu để che giấu cơ thể đầy thương tích, hộ tống đoàn thanh tra môi trường của tỉnh sắp đến. Đây là cơ hội duy nhất để anh tiếp cận trực diện những kẻ đã đầu độc con trai mình.

Phong xỏ tay vào chiếc găng tay cao su chịu dầu màu đen, che đi vết xước sâu đang rỉ máu trên mu bàn tay phải – hậu quả của cú thoát hiểm khỏi hàng rào kẽm gai đêm trước. Anh khẽ xoay chiếc nhẫn cưới cũ mòn của người vợ quá cố Mai Chi trên ngón áp út tay trái. Kim loại lạnh lẽo cọ xát vào da thịt như một lời nhắc nhở thiêng liêng: "Mười năm trước, anh thề sẽ bảo vệ gia đình này. Ba năm trước, sự im lặng của anh đã cướp đi Mai Chi. Hôm nay, anh sẽ dùng tính mạng này để trả nợ cho con trai Nguyễn Hoàng Nam."

*Cộc! Cộc!*

Tiếng gõ cửa phòng thay đồ vang lên dồn dập, cắt đứt dòng suy nghĩ của Phong. Giọng nói xảo quyệt của phó tổng giám đốc Trần Đắc vọng vào:

"Phong! Anh có trong đó không? Đoàn thanh tra của Sở Tài nguyên do anh Trịnh Khắc Phong dẫn đầu đã vào đến cổng chính rồi. Mau ra đón khách! Hôm nay ca trực của anh phải đảm bảo không có một sai sót nhỏ nào đấy!"

Phong hít một hơi sâu, nén cơn đau thắt sườn, chỉnh lại cổ áo bảo hộ bọc kín vết thương ở bả vai rồi mở cửa bước ra.

Trần Đắc đứng ở hành lang, dáng người gầy guộc khoác chiếc áo vest xám đắt tiền, tay đeo chiếc đồng hồ Rolex vàng nguyên khối sáng loáng dưới ánh đèn huỳnh quang. Gã đang ngậm điếu xì-gà, khói thuốc bay mù mịt bốc mùi khét lẹt. Nhìn thấy Phong bước ra với dáng đi hơi cứng nhắc, Trần Đắc nhíu mày, ánh mắt đảo liên tục đầy gian giảo:

"Sao sắc mặt anh kém thế, Phong? Đêm qua lại thức trông thằng bé Nam à? Tôi đã bảo rồi, cứ ký vào biên bản vận hành đạt chuẩn đi, tôi sẽ duyệt cho anh khoản tiền thưởng năm mươi triệu để lo cho cháu. Đừng có bướng bỉnh làm gì cho khổ thân."

Phong im lặng, tay phải đút vào túi quần bảo hộ để che đi vết thương sưng tấy. Anh trả lời bằng giọng khàn khàn, điềm tĩnh lạnh lùng:

"Tôi vẫn vận hành hệ thống đúng quy trình, Trần tổng. Hôm nay đoàn thanh tra đến kiểm tra đột xuất, tôi sẽ làm tròn trách nhiệm của một kỹ sư trưởng."

Trần Đắc nhếch mép cười đắc ý, vỗ mạnh vào bả vai trái của Phong. Cú vỗ trúng ngay vết bỏng axit khiến Phong đau điếng, toàn thân anh khẽ run lên, nhưng anh vẫn gồng cứng cơ mặt, không để lộ một kẽ hở cảm xúc nào. Trần Đắc không hề nhận ra, gã tự tin xoay người bước nhanh ra sảnh chính đón khách.

Tại sảnh tòa nhà điều hành, chiếc xe sang Toyota Camry biển số xanh vừa đỗ xịch trước thềm. Bước xuống xe là Trịnh Khắc Phong, Trưởng đoàn thanh tra môi trường tỉnh. Gã trung niên năm mươi hai tuổi bước xuống với điệu bộ đạo mạo, mặc bộ vest xám thanh lịch, tóc chải mượt bóng loáng, tay xách chiếc cặp số bọc da căng phồng. Đi theo sau gã là hai kỹ thuật viên trẻ cầm theo các vali chứa thiết bị đo kiểm định tự động và một vài phóng viên địa phương đi theo đưa tin sự kiện.

"Chào anh Trịnh Khắc Phong! Quý hóa quá, đoàn thanh tra tỉnh đường đột ghé thăm làm nhà máy chúng tôi vinh hạnh vô cùng!" Trần Đắc khom lưng đón tiếp nồng hậu, tay bắt mặt mừng với gã trưởng đoàn thanh tra biến chất.

Trịnh Khắc Phong hắng giọng, chỉnh lại gọng kính vàng dày cộp, giọng nói đầy vẻ đạo mạo nhưng giả tạo:

"Chào anh Trần Đắc. Chúng tôi nhận được phản ánh từ dư luận về việc nguồn nước sông Bé có dấu hiệu ô nhiễm kim loại nặng. Theo đúng quy trình pháp luật, hôm nay chúng tôi tiến hành kiểm tra đột xuất quy trình xả thải của nhà máy Hoàng Gia để trả lời khách quan trước công luận."

Phong đứng phía sau hộ tống đoàn thanh tra, ánh mắt trinh sát hóa học lão luyện của anh lập tức quét dọc từ đầu đến chân Trịnh Khắc Phong. Khi gã trưởng đoàn bước qua thềm đá hoa cương sáng loáng, Phong khẽ nheo mắt lại.

Trên đế giày da bóng loáng của Trịnh Khắc Phong bám một vệt bùn đen đặc trưng rỉ nước màu xanh lục lạ thường.

Phong lập tức nhận diện ra loại bùn đó. Đó là bùn quặng chứa muối chì cacbonat và đồng sunfat tích tụ lâu năm – loại bùn chỉ tồn tại duy nhất tại khu vực trũng thấp dưới chân móng bê tông họng xả thải số 3 ngập nước độc. Nếu đoàn thanh tra vừa mới bước xuống từ xe sang ở cổng chính, tại sao giày của trưởng đoàn lại dính loại bùn độc này?

Chân tướng lập tức hiện rõ trong đầu Phong: Trịnh Khắc Phong và Trần Đắc đã lén lút gặp nhau tại họng xả số 3 từ trước giờ thanh tra công khai để kiểm tra xem kịch bản pha loãng nước thải đã vận hành hoàn hảo chưa. Vết bùn đen bám trên giày đoàn thanh tra chính là chứng cứ đanh thép chứng minh họ đã thực sự nhìn thấy điểm xả lậu nhưng đã nhận hối lộ để làm ngơ.

"Anh Phong, kỹ sư trưởng của nhà máy, sẽ dẫn đoàn đi kiểm tra thực địa hệ thống van xả thải tự động tại tổ máy số 3," Trần Đắc giới thiệu Phong với đoàn thanh tra, ánh mắt gã lóe lên một tia cảnh cáo lạnh lùng.

Trịnh Khắc Phong nhìn Phong qua gọng kính vàng, khẽ gật đầu xã giao đầy kiêu ngạo:

"Chào kỹ sư trưởng. Mong anh hợp tác cung cấp các chỉ số vận hành trung thực."

"Đó là nhiệm vụ của tôi, thưa Trưởng đoàn," Phong trả lời, giọng điệu không một chút gợn sóng.

Đoàn thanh tra di chuyển xuống phân khu Tổ máy xả thải số 3 dưới lòng đất. Tiếng rít của hơi nước áp lực cao và tiếng gầm rú đều đặn của các máy bơm công nghiệp vang dội khắp không gian ngột ngạt.

Trần Đắc đi bên cạnh Trịnh Khắc Phong, vẻ mặt gã vô cùng tự tin. Gã biết rằng đúng một tiếng trước khi đoàn thanh tra đến, hệ thống van tự động đã kích hoạt Thủ đoạn pha loãng mẫu nước thải lậu. Hàng vạn mét khối nước sạch từ hồ chứa sinh hoạt đã được bơm xối xả vào đường ống họng xả số 3, hòa loãng nồng độ axit sunfuric và kim loại nặng chì xuống dưới ngưỡng phát hiện của các thiết bị đo thông thường.

Khi tiếp cận tủ điều khiển PLC của tổ máy số 3, Trịnh Khắc Phong chỉ tay vào màn hình hiển thị thông số kỹ thuật, ra lệnh cho kỹ thuật viên của mình:

"Tiến hành lấy mẫu nước thải trực tiếp tại họng xả số 3 để đo nồng độ pH và hàm lượng chì hòa tan."

Kỹ thuật viên trẻ bước lên, hạ ống nghiệm chuyên dụng xuống dòng nước đang xả ra từ họng ống khổng lồ. Dòng nước xả ra trong suốt, không màu, không một chút mùi hôi thối đặc trưng của lưu huỳnh.

Phong đứng quan sát bảng mạch điều khiển PLC. Anh nhận thấy đèn báo áp suất dòng chảy phụ đang sáng màu xanh – chứng minh van nước sạch pha loãng đang mở kịch sàn 100%. Đây là Trình độ 2: Vận hành kỹ thuật mà Phong đã quá quen thuộc suốt năm năm qua. Ban giám đốc đang sử dụng chính dòng nước sạch sinh hoạt quý giá của người dân để rửa sạch tội ác đầu độc môi trường của chúng.

Sau năm phút chạy máy phân tích sắc ký tự động cầm tay, kỹ thuật viên trẻ quay lại báo cáo với Trịnh Khắc Phong:

"Báo cáo Trưởng đoàn, chỉ số pH đo được là 7.2, nồng độ chì hòa tan dưới ngưỡng phát hiện (dưới 0.01 mg/l). Nguồn nước hoàn toàn đạt tiêu chuẩn an toàn môi trường cấp độ A theo quy chuẩn quốc gia!"

Trịnh Khắc Phong khẽ mỉm cười đạo mạo, gã quay sang phía các phóng viên địa phương đang chĩa ống kính máy ảnh chụp liên tục, giọng gã dõng dạc tuyên bố trước công luận:

"Như các bạn đã thấy, kết quả kiểm định khoa học trực quan tại chỗ chứng minh nhà máy hóa chất Hoàng Gia vận hành hệ thống lọc thải hoàn hảo. Các tin đồn thất thiệt về việc nguồn nước sông Bé bị nhiễm chì độc hại hoàn toàn là vô căn cứ! Tập đoàn Hoàng Gia vẫn luôn là biểu tượng kinh tế xanh của tỉnh chúng ta!"

Trần Đắc cười hớn hở, gã giả vờ thở phào nhẹ nhõm, vỗ tay tán thưởng kịch bản đạt chuẩn hoàn hảo vừa diễn ra:

"Cảm ơn sự công tâm, khách quan của đoàn thanh tra tỉnh! Chúng tôi cam kết luôn đặt sức khỏe của người dân lên hàng đầu!"

Các phóng viên nhanh chóng ghi chép vào sổ tay, ánh đèn flash máy ảnh nhấp nháy liên tục phản chiếu lên gương mặt đắc ý của Trần Đắc và nụ cười giả tạo của Trịnh Khắc Phong. Sự bất bình dâng lên cuồn cuộn trong lồng ngực Phong. Anh nhìn thấy hình ảnh con trai Nam đang nằm co giật sùi bọt mép trên giường bệnh, đối lập hoàn toàn với vở kịch dối trá bẩn thỉu đang diễn ra ngay trước mắt anh bằng đồng tiền hối lộ.

Lương tri của một người lính trinh sát hóa học không cho phép anh im lặng thêm một lần nào nữa.

Phong bước lên một bước, đứng chắn ngay trước ống kính của các phóng viên và bàn làm việc của Trịnh Khắc Phong. Cả căn phòng đột ngột yên lặng trước sự xuất hiện bất ngờ của người kỹ sư trưởng lầm lì.

"Anh Phong! Anh định làm gì thế? Tránh ra cho đoàn thanh tra làm việc!" Trần Đắc tái mặt, gã quát lớn, ánh mắt gắt gao cảnh cáo Phong.

Phong không thèm nhìn Trần Đắc. Anh đưa tay phải bọc găng tay cao su đen vào trong túi áo bảo hộ, lấy ra một chai thủy tinh nhỏ chứa đầy dòng nước màu vàng đục, bốc mùi hôi nồng nặc đặc trưng của muối kim loại nặng. Đó là mẫu nước giếng khoan trường tiểu học của bé Nam mà anh và Ông Tư Mỏ đã thu thập được.

"Thưa Trưởng đoàn Trịnh Khắc Phong," Phong cất giọng trầm lạnh, vang dội khắp căn phòng máy cơ khí. "Mẫu nước xả thải pha loãng tại họng xả số 3 đạt chuẩn không có nghĩa là nguồn nước ngầm của người dân an toàn. Đây là mẫu nước giếng khoan lấy trực tiếp từ trường tiểu học Bến Cát – nơi hàng trăm học sinh đang uống hàng ngày, mạch nước ngầm thông trực tiếp với hố chôn bùn thải không lót đáy của nhà máy chúng ta."

Trịnh Khắc Phong nhíu mày, gương mặt đạo mạo của gã thoáng hiện lên một vẻ bối rối nhưng nhanh chóng lấy lại sự hách dịch:

"Anh Phong, chúng tôi chỉ thanh tra quy trình xả thải trực tiếp của nhà máy. Nguồn nước giếng khoan trường học thuộc thẩm quyền quản lý của đơn vị khác. Đề nghị anh không can thiệp ngoài chuyên môn!"

"Là một kỹ sư hóa chất, tôi có trách nhiệm chứng minh sự thật khoa học trước công luận," Phong điềm tĩnh nói.

Ngay trước khi Trần Đắc kịp ra lệnh cho lính bảo vệ can thiệp, Phong nhanh thoăn thoắt dùng tay phải rút từ trong túi bạt dã chiến ra một hộp nhựa nhỏ chứa dung dịch chỉ thị màu dithizone – Bộ Kit test nhanh kim loại nặng của phóng viên Mai cung cấp.

Phong đặt chai nước giếng khoan lên bàn thanh tra, vặn nắp và nhỏ trực tiếp ba giọt dung dịch chỉ thị màu dithizone vào trong chai nước trước sự chứng kiến trực diện của các phóng viên địa phương đang chĩa ống kính ghi hình.

*Xèo... Xèo...*

Phản ứng hóa học xảy ra ngay lập tức trong im lặng. Dòng nước màu vàng đục trong chai thủy tinh vừa tiếp xúc với chất chỉ thị màu liền sủi bọt nhẹ, bốc lên những mảng kết tủa dạng keo và đột ngột chuyển sang màu đỏ sẫm như máu tươi.

Không khí trong căn phòng máy lập tức đông cứng lại. Ánh đèn flash máy ảnh ngưng nhấp nháy, các phóng viên trợn tròn mắt nhìn vào chai nước đỏ sẫm như máu đặt trên bàn.

"Đây là phản ứng hóa học tạo kết tủa chì sunfat đặc trưng khi chất chỉ thị màu dithizone kết hợp với ion chì Pb2+ ở nồng độ cực cao," Phong điềm tĩnh, dõng dạc giải thích rành rọt từng từ chuyên môn trước ống kính của các phóng viên. "Màu đỏ sẫm này chứng minh nồng độ chì trong nước giếng khoan trường học vượt ngưỡng cho phép của Bộ Y tế gấp hơn năm ngàn lần! Nguồn nước này đang trực tiếp hủy hoại thận và màng não của con em chúng ta hàng ngày!"

Trần Đắc mặt cắt không còn giọt máu, gã run rẩy chỉ tay vào Phong, gầm lên điên cuồng:

"Bảo vệ! Mau tịch thu bộ thử nghiệm của hắn! Hắn bị điên rồi! Hắn đang dùng thiết bị chưa qua kiểm định để bôi nhọ uy tín tập đoàn! Tịch thu ngay lập tức!"

Ba lính bảo vệ SPS mang dùi cui điện lập tức lao vào phòng máy, hướng thẳng về phía Phong để cưỡng đoạt bộ Kit test nhanh và chai nước chứng cứ.