Cơn gió lạnh buốt từ phía hành lang trường Tiểu học Chu Văn An thốc thẳng vào mặt Lê Thanh Lịch, kéo theo mùi ẩm mốc của những mảng tường bong tróc sau trận mưa dài. Lòng bàn tay phải của cô nhói lên một nhịp đau đớn, máu tươi rỉ qua lớp băng gạc dán vội, nhuộm đỏ một khoảng trắng. Cơn sốt 38.5 độ đang thiêu đốt bên trong thái dương, khiến tầm nhìn của cô dưới gọng kính cận mờ nhòe đi từng vệt dài.

Ngay trước mặt cô, Trần Minh Tiến – gã chồng cũ thực dụng – vẫn đang trợn mắt rít răng, bàn tay bảnh bao của gã siết chặt lấy cổ tay nhỏ bé của Lê Mai Chi. Bà Phan Thị Mỹ đứng bên cạnh hùa vào, giọng nói lanh lảnh đâm vào màng nhĩ Lịch như những mảnh sành cào xé. Xung quanh họ, hàng chục phụ huynh đưa con đi học bắt đầu tụ tập, những tiếng xì xào bàn tán về “người mẹ hoang tưởng đầu độc học sinh” vang lên không dứt.

“Trần Minh Tiến! Buông tay ra!” Lịch gằn giọng, giọng nói khàn đặc vì kiệt sức nhưng chứa đựng một sự kiên định lạnh lùng. Cô dứt khoát bước lên một bước, dùng toàn bộ cơ thể gầy gò của mình làm lá chắn, che chắn hoàn toàn cho Mai Chi phía sau lưng. Cô khóa chặt tầm mắt gã bằng sự sắc lẹm của một người mẹ sẵn sàng xả thân. “Tôi nhắc lại, theo Điều 84 Luật Hôn nhân và Gia đình, tôi là người trực tiếp nuôi dưỡng hợp đồng hợp pháp của con bé. Anh không có quyền cưỡng chế bắt con đi khi chưa có phán quyết thay đổi quyền nuôi con của Tòa án. Nếu anh dám kéo con bé đi trước mặt bao nhiêu nhân chứng ở đây, tôi sẽ lập tức gọi cảnh sát khởi tố anh tội bắt cóc trẻ em!”

Tiến khựng lại. Gã nhìn quanh, thấy hàng chục camera điện thoại của các phụ huynh khác bắt đầu chĩa về phía mình. Là một nhân viên môi giới bất động sản luôn cần giữ vỏ bọc thành đạt và lịch lãm, gã không thể để hình ảnh mình bị bêu rếu trên mạng xã hội như một kẻ cướp con thô bạo. Tiến từ từ buông tay khỏi Mai Chi, phủi bụi trên tay áo vest một cách giả tạo, nhếch mép cười nhạt:

“Được, Lê Thanh Lịch. Cô cứ ôm lấy con bé trong cái ổ chuột dính đầy sơn đỏ và đầu heo thối của cô đi. Tòa án quận sẽ sớm gửi trát hầu tòa cho cô. Để xem một kẻ thất nghiệp, hoang tưởng như cô lấy gì để đấu với tôi tại tòa gia đình.”

“Đi thôi Tiến! Đôi co với mụ điên này làm gì cho bẩn người!” Bà Mỹ nguýt dài một cái, kéo tay con trai bỏ đi, không quên ném lại cái nhìn khinh bỉ đầy cay nghiệt.

Mai Chi bám chặt lấy vạt áo khoác của Lịch, con bé run rẩy khóc không thành tiếng. Lịch quỳ xuống, dùng bàn tay trái không bị thương run rẩy ôm chặt lấy con vào lòng. Cô biết, gọng kìm học đường của Hiệu trưởng Tuyên phối hợp với sự quấy rối của Tiến đang dồn cô vào chân tường. Nam Khánh không còn là nơi an toàn cho Mai Chi lúc này nữa. Cô phải đưa con bé rời khỏi đây ngay lập tức.

***

Chuyến xe buýt đêm muộn chạy tuyến Nam Khánh – Tiền Giang lao đi trong màn sương mù dày đặc của vùng sông nước miền Tây. Tiếng động cơ xe gầm rú đều đặn dưới gầm ghế, thỉnh thoảng nảy lên dữ dội khi đi qua những ổ gà trên quốc lộ.

Mai Chi đã ngủ thiếp đi trên đùi Lịch, đôi tay nhỏ nhắn vẫn ôm khư khư chiếc hộp bút màu cũ bị móp méo – kỷ vật duy nhất của người cha quá cố Lê Văn Chính. Lịch tựa đầu vào tấm kính xe lạnh ngắt, nhìn những rặng dừa nước tối tăm lướt qua bên đường. Cơn sốt khiến cơ thể cô lúc nóng lúc lạnh, lòng bàn tay phải throbbing đau nhức nhối. Vết thương do mảnh thủy tinh bẩn ở bãi rác cắt trúng đêm qua đã sưng vồng lên, mưng mủ xanh dưới lớp băng gạc dính máu. Cô nhắm mắt lại, nén cơn đau thắt lồng ngực, cố gắng giữ cho bản thân không lịm đi trước khi về đến nhà.

Khoảng mười một giờ đêm, chiếc xe buýt dừng lại ở ngã ba lộ tẻ thuộc huyện Chợ Gạo. Gió từ sông Tiền thổi vào mang theo mùi phù sa nồng nặc và hơi ẩm mát lành của đất đai, đối lập hoàn toàn với bầu không khí bụi bặm, toxic đầy mùi hóa chất của Nam Khánh.

Dưới ánh đèn đường vàng vọt hắt ra từ một quán nước mía bên lộ, chú ruột Lê Văn Minh đã đứng đợi sẵn bên chiếc xe máy Wave cũ kỹ. Dáng người chú gầy gò, da ngăm đen dưới ánh đèn, mặc chiếc quần tây cũ bạc màu và áo sơ mi sờn cổ quen thuộc.

“Lịch! Chi!” Chú Minh vội vã bước đến, đỡ lấy chiếc ba lô canvas nặng trĩu trên vai Lịch. Khi bàn tay chú vô tình chạm vào tay phải của cô, chú khẽ giật mình vì cảm nhận được sức nóng rát như lửa bỏng. “Trời đất ơi, con sốt cao quá! Tay con bị làm sao thế này?”

“Con không sao đâu chú Minh… Con đưa bé Chi về lánh nạn vài ngày.” Lịch thào thào, giọng nói yếu ớt dưới làn sương đêm.

Chú Minh không hỏi thêm, chú khéo léo bế Mai Chi đặt ngồi phía trước, để Lịch ngồi phía sau bám chặt vào vai chú. Chiếc xe máy cũ nổ máy, lách qua con đường đất nhỏ gồ ghề dẫn sâu vào khu vườn cây ăn trái tối tăm của gia đình.

***

Ngôi nhà cấp bốn mái ngói rêu phong của mẹ Lịch nằm khuất sau những rặng nhãn xuồng và vú sữa sum suê. Ngay khi tiếng xe máy vừa dừng trước sân, cánh cửa gỗ cũ kỹ đã bật mở. Mẹ ruột Lịch – bà Nguyễn Thị Lành – bước ra với dáng người lưng còng, mặc bộ đồ bà ba cũ sờn màu. Gương mặt bà đầy những nếp nhăn khắc khổ, đôi mắt kèm nhèm hiện rõ sự lo âu tột độ. Bà bị bệnh tim mãn tính, nhịp thở có phần đứt quãng khi nhìn thấy hai mẹ con Lịch lếch thếch bước vào.

“Lịch ơi… Con làm sao thế này? Sao tay con đầy máu thế kia?” Bà Lành run run nắm lấy tay trái của Lịch, nước mắt rỉ ra từ khóe mắt đục mờ.

“Ngoại ơi…” Mai Chi thức giấc, con bé lao vào lòng bà ngoại, khóc nức nở như muốn trút bỏ hết những uất ức, sợ hãi đã phải chịu đựng suốt những ngày qua ở thành phố.

Chú Minh đỡ Lịch ngồi xuống chiếc phản gỗ giữa nhà. Chú nhanh chóng đi lấy một thau nước ấm pha muối hột và một nắm lá trầu không vò nát. Chú nhẹ nhàng cắt lớp băng gạc dính chặt vào da thịt Lịch. Khi lớp gạc cuối cùng được gỡ ra, bà Lành khẽ kêu lên một tiếng, vội vàng lấy tay che miệng để ngăn tiếng khóc. Vết rách sâu ở lòng bàn tay phải của Lịch đã mưng mủ đỏ lựng, vùng da xung quanh căng cứng và sưng tấy dữ dội.

“Con bé này lỳ lợm quá! Vết thương nhiễm trùng nặng thế này mà con vẫn chịu đựng để đi xe đò cả trăm cây số!” Chú Minh xót xa mắng, tay chú khéo léo dùng nước trầu không ấm để rửa sạch mủ và dịch bẩn trên vết thương cho Lịch. Cảm giác đau buốt khiến Lịch cắn chặt môi đến mức rỉ máu, trán đẫm mồ hôi lạnh nhưng cô không hề kêu lên một tiếng nào.

Sau khi đắp một lớp lá trầu không giã nát để hút mủ và băng bó lại bằng vải sạch, chú Minh ép Lịch uống một bát nước cháo loãng nóng hổi do bà Lành nấu vội. Hơi ấm của bát cháo và tình thương của gia đình từ từ thấm vào cơ thể, giúp Lịch giảm bớt cơn sốt run rẩy.

Bà Lành ngồi bên cạnh giường, một tay xoa bóp đôi bàn chân lạnh ngắt của Lịch, giọng nói nghẹn ngào đầy cam chịu:

“Lịch ơi… Mẹ van con, con dừng lại đi được không? Mẹ ở quê nghe người ta kháo nhau, con ở trên đó đi gây sự với nhà trường, bị người ta đình chỉ việc, rồi giang hồ đến tạt sơn đỏ khắp nhà. Con nhìn con bé Chi kìa, nó mới bảy tuổi mà mặt mũi xanh xao, run rẩy không dám rời mẹ nửa bước. Con đấu không lại những kẻ giàu sang, quyền thế trên đó đâu. Cha con năm xưa… cũng vì cái cố chấp khoa học đó mà phải chết oan ức dưới tay bọn đầu nậu hóa chất lậu. Con định đi vào vết xe đổ của cha con, bỏ lại mẹ già với đứa con thơ dại này sao?”

Lồng ngực Lịch thắt lại đau đớn. Lời khẩn cầu của người mẹ bệnh tật đè nặng lên vai cô như một tảng đá ngàn cân. Cô nhìn sang chiếc giường bên cạnh, nơi Mai Chi đang ngủ thiếp đi trong sự canh giữ của bà ngoại, đôi tay vẫn nắm chặt chiếc hộp bút màu sáp gãy đôi. Nỗi dằn vặt, mệt mỏi và khao khát được buông xuôi bùng lên trong tâm trí Lịch. Cô muốn bỏ cuộc. Cô muốn ở lại mảnh vườn yên bình này, làm một người mẹ bình thường trồng cây nuôi con, tránh xa những âm mưu bẩn thỉu và những can hóa chất công nghiệp độc hại của Nam Khánh.

Thấy Lịch im lặng cúi đầu, chú Minh khẽ thở dài. Chú đứng dậy, vỗ nhẹ lên vai cô:

“Lịch, con đi theo chú ra ngoài này một chút.”

***

Đêm miền Tây tĩnh mịch, chỉ có tiếng côn trùng rỉ rả trong những lùm cây và tiếng nước vỗ nhẹ vào bờ kênh sau nhà. Chú Minh dẫn Lịch đi dọc theo con đường đất nhỏ dưới rặng nhãn, hướng về phía ngôi nhà thờ tổ nằm tách biệt ở góc vườn.

Chú dừng lại trước một mảnh đất trống đã bỏ hoang nhiều năm, cỏ dại mọc um tùm dưới ánh trăng mờ ảo. Chú Minh chỉ tay về phía mảnh đất, giọng nói trầm buồn dội vào lòng Lịch:

“Lịch, con còn nhớ mảnh đất này không? Đây từng là khu vườn thực nghiệm của cha con – kỹ sư Lê Văn Chính. Mười năm trước, cha con đã phát hiện ra các thương lái của cơ sở Vũ Hoàng ở chợ Kim Biên liên tục cung cấp một loại hóa chất bảo quản công nghiệp không nhãn mác cho các nhà vườn ở đây để giữ cho trái cây tươi lâu cả tháng trời. Cha con đã kiên quyết làm báo cáo độc chất gửi lên Sở Nông nghiệp để ngăn chặn dòng hóa chất lậu hại dân nghèo này.”

Lịch nhìn mảnh đất hoang tàn, ký ức về cái chết của cha năm xưa ập về như một cuốn phim quay chậm đầy đau đớn.

“Nhưng bọn chúng quá mạnh,” chú Minh tiếp tục, giọng chú run lên vì phẫn nộ, “Bọn đầu nậu hóa chất lậu đã cấu kết với những quan chức biến chất để bít thông tin. Chúng vu khống cha con ngụy tạo số liệu để tống tiền doanh nghiệp, tước bỏ bằng kỹ sư của ông ấy. Trong một đêm mưa gió mười năm trước, cha con đã bị ép tiếp xúc trực tiếp với một lượng lớn chất bảo quản công nghiệp đậm đặc trong một 'tai nạn hóa chất' giả tạo tại kho chứa của Vũ Hoàng. Ông ấy qua đời trong sự đau đớn tột cùng, nội tạng bị phá hủy hoàn toàn.”

Chú Minh quay sang nhìn thẳng vào mắt Lịch, đôi bàn tay chai sạn của chú nắm chặt lấy bả vai cô:

“Cái chết của cha Lịch năm xưa không phải là một tai nạn, đó là một vụ sát hại bị che đậy bằng quyền lực và tiền bạc. Sau khi cha con mất, chú đã lén thu dọn và cất giấu toàn bộ di vật nghiên cứu của ông ấy vào một chiếc rương gỗ cũ trong nhà thờ tổ, tránh sự lục soát tiêu hủy của bọn tay sai.”

Chú Minh dắt Lịch bước vào gian nhà thờ tổ tối tăm, bảng lảng mùi nhang trầm ấm áp. Chú bước đến góc phòng, gạt đi những lớp mạng nhện bám đầy trên một chiếc rương gỗ cũ kỹ làm bằng gỗ cây sao đen sẫm màu. Chiếc rương được khóa bằng một ổ khóa đồng cổ kính đã rỉ sét xanh.

Chú Minh rút từ túi áo ra một chiếc chìa khóa đồng nhỏ, trao vào tay trái của Lịch:

“Đây là chìa khóa chiếc rương của cha con. Ông ấy đã dành cả đời để bảo vệ sức khỏe của người tiêu dùng, bảo vệ sự trong sạch của khoa học sạch. Chú biết con đang mệt mỏi, đang muốn buông xuôi vì áp lực gia đình và sự an toàn của bé Chi. Nhưng nếu con dừng lại lúc này, những đứa trẻ ở trường Chu Văn An kia sẽ tiếp tục phải ăn thịt thối tẩm hóa chất bảo quản ướp xác. Và linh hồn của cha con dưới suối vàng sẽ không bao giờ được nhắm mắt.”

Lịch cầm chiếc chìa khóa đồng lạnh ngắt trong lòng bàn tay trái. Nhìn di ảnh của người cha quá cố Lê Văn Chính trên bàn thờ – gương mặt hiền từ đeo kính lão gọng nhựa, mặc chiếc áo sơ mi bạc màu của kỹ sư nông nghiệp cũ – nước mắt cô tuôn rơi lã chã. Nỗi đau lòng, sự nhớ thương cha và lý tưởng y đức học đường bị kìm nén bấy lâu nay bùng cháy dữ dội trong lồng ngực cô, đánh tan mọi sự mệt mỏi và cơn sốt đang hành hạ thể xác.

Lịch run rẩy quỳ xuống trước chiếc rương gỗ cũ, cô cắm chìa khóa vào ổ. Tiếng cạch nhỏ vang lên khô khốc trong không gian tĩnh mịch. Nắp rương mở ra, mùi giấy ố vàng, mùi long não và bụi bặm xộc lên mũi cô.

Bên trong rương xếp đầy những ống nghiệm thủy tinh thời bao cấp, những lọ hóa chất khô đã đóng cặn, và một tập tài liệu nghiên cứu nông nghiệp cũ kỹ được buộc chặt bằng dây chun sờn mốc. Nằm ngay trên cùng của tập tài liệu là một cuốn sổ tay bìa da màu nâu sẫm đã sờn rách các góc, trên bìa có nét chữ viết tay nắn nót của cha cô: “Lê Văn Chính – Nhật ký thực nghiệm độc chất nông nghiệp”.

Lịch nâng niu cuốn sổ tay bằng đôi bàn tay run rẩy. Cô lật mở những trang đầu tiên, đọc những dòng chữ viết tay đầy dằn vặt của cha về vấn nạn hóa chất lậu hại dân nghèo, về nỗi đau đớn khi chứng kiến những người nông dân chất phác bị nhiễm độc phổi, độc gan vì lạm dụng chất bảo quản công nghiệp không rõ nguồn gốc.

Nhưng khi nhìn thấy những dòng chữ ghi lại sự bất lực, những lời đe dọa của đối thủ và sự thờ ơ của cơ quan chức năng khiến cha cô phải chịu oan ức, Lịch bỗng cảm thấy một nỗi sợ hãi tột cùng ập đến. Cơn sốt 38.5 độ đột ngột dâng cao khiến đầu óc cô choáng váng. Hình ảnh căn hộ chung cư bị tạt sơn đỏ loang lổ như máu, tiếng khóc hoảng loạn của Mai Chi dưới gốc cây bàng, và đơn kiện giành con của Tiến hiện lên như một bóng ma đè bẹp ý chí của cô.

“Không… Con không thể đấu lại chúng… Con sẽ mất bé Chi mất…” Lịch khóc nghẹn ngào, cô mất kiểm soát lý trí trong cơn sốt. Cô run rẩy cầm cuốn sổ tay đứng dậy, đi thẳng về phía ngọn đèn dầu đang cháy leo lắt trên bàn thờ tổ, định đặt cuốn sổ vào ngọn lửa để thiêu rụi hoàn toàn quá khứ đau buồn, để chôn vùi vĩnh viễn cuộc chiến không cân sức này.

“Lịch! Con điên rồi sao!” Chú Minh hét lên một tiếng kinh hoàng, chú lao đến dùng cả hai tay giữ chặt lấy cổ tay trái của Lịch, giật phắt cuốn sổ tay ra khỏi ngọn lửa chỉ cách một sợi tóc. “Nếu con đốt cuốn sổ này, cha con sẽ chết thêm một lần nữa! Con định để cái chết oan ức của ông ấy trở nên vô nghĩa sao? Con định để bọn đầu nậu hóa chất lậu tiếp tục đầu độc con gái con và hàng vạn đứa trẻ khác mà không phải trả giá sao?”

Lời mắng đanh thép của chú Minh như một tiếng sét đánh thẳng vào tâm trí đang hỗn loạn của Lịch. Cô khựng lại, nhìn ngọn lửa đèn dầu vẫn đang nhảy múa, rồi nhìn vết thương rỉ máu trên tay phải của mình. Sự liêm chính khoa học và bản năng bảo vệ trẻ em – di sản tinh thần lớn nhất mà cha cô đã truyền lại – đột ngột thức tỉnh, dập tắt hoàn toàn sự hèn nhát nhất thời.

“Con xin lỗi chú Minh… Con sai rồi… Con không đốt nữa.” Lịch quỵ xuống sàn gạch, ôm mặt khóc nức nở. Chú Minh thở phào nhẹ nhõm, chú đỡ Lịch ngồi dậy và trao lại cuốn sổ tay bìa da nâu cho cô.

Lịch lau nước mắt, cô ngồi bệt xuống sàn nhà thờ tổ dưới ánh trăng hắt qua ô cửa sổ tròn. Cô lấy lại sự điềm tĩnh tột cùng của một chuyên gia độc chất lâm sàng, cẩn thận lật từng trang giấy ố vàng của cuốn sổ tay nghiên cứu. Cô đọc ngấu nghiến các công thức hóa học, các phương pháp thử độc thô sơ bằng thảo mộc và quỳ tím tự chế mà cha cô từng dạy.

Và rồi, Lịch lật đến trang cuối cùng của cuốn sổ tay bìa da nâu.

Dưới ánh trăng sáng tỏ của miền Tây, đôi mắt cô mở to bàng hoàng. Trang giấy cuối cùng ghi lại một tiêu đề viết bằng mực đỏ đậm đã phai màu theo thời gian:

“ĐỘC TÍNH CỦA FORMALDEHYDE CÔNG NGHIỆP VÀ PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH TÍNH SIÊU NHẠY BẰNG THUỐC THỬ SCHRYVER TỰ CHẾ”.

Nét chữ của cha cô viết rõ mồn một từng dòng công thức hóa học phức tạp, chi tiết tỷ lệ pha chế dung dịch phenylhydrazine hydrochloride với potassium ferricyanide trong môi trường acid hydrochloric đậm đặc để đạt độ nhạy phát hiện formaldehyde ở ngưỡng cực thấp – dưới 5 ppm. Ở góc dưới trang giấy, cha cô còn ghi chú một dòng chữ viết tay đè đậm nét bằng bút bi xanh:

*“Formaldehyde công nghiệp (Formolin) dùng trong ướp xác là chất kịch độc phá hủy niêm mạc dạ dày và gây suy thận cấp tính không thể phục hồi ở trẻ em. Thuốc thử Schryver tự chế từ chiết xuất rễ cây dâm bụt và muối sắt có khả năng định tính nhanh độc chất này chỉ trong 3 phút ngay tại hiện trường mà không cần đến máy sắc ký lỏng phức tạp của các phòng lab bị phong tỏa.”*

Trái tim Lịch đập liên hồi trong lồng ngực. Đây chính là vũ khí khoa học tối thượng, là chiếc chìa khóa vàng giúp cô tự chế tạo bộ kit test nhanh formaldehyde đạt độ nhạy cực cao ngay tại thực địa căng tin, hoàn toàn độc lập và không phụ thuộc vào nguồn vật tư y tế hay các phòng lab tư nhân đang bị Trần Uy và hiệu trưởng Tuyên phong tỏa hành chính ở Nam Khánh.

Lịch lật trang cuối cuốn sổ tay, phát hiện ra ghi chép của cha về độc tính của chất formaldehyde công nghiệp và công thức pha chế thuốc thử Schryver đạt độ nhạy cực cao.