Tiếng chuông điện thoại nội bộ reo lên từng hồi dài, khô khốc và dồn dập, vang vọng khắp hành lang lát đá granite bóng loáng của Ngân hàng TMCP An Bình chi nhánh Hoàn Kiếm. Vũ Phương Nam bước ra khỏi thang máy ở tầng năm, nơi đặt phòng làm việc của Ban Giám đốc. Cái lạnh từ hệ thống điều hòa trung tâm phả thẳng vào mặt anh, buốt giá và sực mùi hóa chất tẩy rửa, hoàn toàn cắt đứt chút hơi ấm ẩm ướt của sương mù thu Hà Nội mà anh vừa mang theo từ ngõ Hàng Bạc.

Nam liếc nhìn chiếc đồng hồ treo tường ở sảnh chờ. Mười một giờ mười lăm phút trưa. Chỉ còn đúng bốn mươi lăm phút nữa là đến hạn chót giải ngân của gói tín dụng thế chấp số 22. Trong túi quần anh, chiếc USB chứa bản quét hợp đồng đã lọc màu của cụ Đàn nặng trịch như một khối chì. Trên vai anh, quai chiếc cặp da cũ sờn của người cha quá cố tì xuống, hằn lên một cảm giác đau nhức âm ỉ.

“Nam! Cậu đi đâu từ sáng đến giờ thế?”

Trịnh Tiến Khánh, chuyên viên phòng công nghệ thông tin, từ góc hành lang bước vội lại. Gương mặt mập mạp của Khánh nhợt nhạt dưới ánh đèn led trắng căn phòng kỹ thuật, đôi mắt cận dày cộp sau gọng kính hấp háy đầy lo âu. Khánh ghé sát tai Nam, hạ giọng xuống mức tối thiểu:

“Sếp Hải đang điên lên đấy. Lần thứ ba ông ấy gọi xuống phòng IT hỏi tại sao tài khoản hệ thống của cậu chưa hoạt động lại. Tôi đã cố trì hoãn bằng cách báo lỗi đồng bộ dữ liệu core banking, nhưng không kéo dài được lâu đâu. Quyền truy cập của cậu đã bị khóa bảy mươi phần trăm rồi. Cậu cầm cái gì trong cặp thế? Đừng làm liều, Nam ạ.”

Nam nhìn thẳng vào mắt người bạn thân, khẽ siết chặt quai cặp da: “Khánh, cảm ơn cậu đã câu giờ giúp tôi. Tôi biết mình đang làm gì. Có những ranh giới, nếu hôm nay tôi nhắm mắt bước qua, cả đời này tôi sẽ không bao giờ nhìn thẳng vào bàn thờ của cha tôi được nữa.”

Khánh thở dài, vỗ mạnh vào vai Nam một cái như một lời cam kết thầm lặng rồi quay lưng bước nhanh về phía phòng máy chủ. Nam hít một hơi thật sâu, chỉnh lại cổ áo sơ mi trắng phẳng phiu đã bắt đầu thấm đẫm mồ hôi lạnh, rồi tiến về phía cánh cửa gỗ lim gõ đỏ sang trọng ở cuối hành lang – phòng làm việc của Giám đốc Trần Thế Hải.

Nam gõ cửa ba tiếng dứt khoát.

“Vào đi!” Giọng nói trầm thấp, đầy uy quyền của Hải vang lên từ bên trong.

Nam đẩy cửa bước vào. Không gian rộng lớn của phòng giám đốc chi nhánh hiện ra, nồng đượm mùi gỗ quý, mùi xì-gà Cuba đắt tiền và hương cà phê chồn thượng hạng. Trần Thế Hải đang ngồi tựa lưng vào chiếc ghế da lớn màu nâu sẫm nhập khẩu từ Ý. Gương mặt béo mập, đầy đặn của gã bóng loáng dưới ánh đèn chùm pha lê. Chiếc đồng hồ Rolex vàng nguyên khối trên cổ tay gã phản chiếu những tia sáng lấp lánh khi gã gõ nhè nhẹ ngón tay xuống mặt bàn gỗ mahogany nguyên khối.

“À, Nam đấy à,” Hải nở một nụ cười xởi lởi, nhưng đôi mắt híp lại sau hàng mi dày không hề có chút ấm áp nào. Gã chỉ tay về phía chiếc ghế da đối diện. “Ngồi đi. Tôi nghe cô Thảo RM báo cáo là cậu vừa có một chuyến thực địa rất ‘thú vị’ ở nhà cụ Đàn về đúng không? Thế nào, hồ sơ đã ký duyệt xong chưa để đẩy lên hệ thống? Chỉ còn chưa đầy bốn mươi lăm phút nữa là hệ thống tự động khóa sổ liệu quý I.”

Nam không ngồi xuống. Anh đứng thẳng lưng, đặt chiếc cặp da của cha lên mặt bàn gỗ bóng loáng, rồi từ tốn mở khóa, lấy ra tập tài liệu đã được in ra từ tiệm photocopy của Bùi Hoàng Nam. Anh trải từng trang giấy đã được tăng độ tương phản và lọc màu lên trước mặt vị giám đốc chi nhánh.

“Thưa anh Hải,” Nam bắt đầu, giọng điệu điềm tĩnh nhưng cực kỳ rành rọt. “Tôi quay lại đây để báo cáo rằng bộ hồ sơ thế chấp số 22 Hàng Bạc của khách hàng Nguyễn Thị Đàn có dấu hiệu lừa dối khách hàng nghiêm trọng. Đây không phải là một sản phẩm tín dụng thông thường.”

Hải khẽ nhướng mày, nụ cười trên môi gã nhạt đi một phần mười, nhưng gã vẫn giữ tư thế ung dung: “Ồ? Lừa dối thế nào? Cậu Nam, cậu là chuyên viên thẩm định cấp cao, đừng dùng những từ ngữ mang tính quy kết pháp lý nặng nề như thế khi chưa có kết luận của phòng pháp chế.”

Nam chỉ tay vào những dòng chữ màu xám nhạt, cỡ chữ 6pt đã được phóng to và làm nổi bật bằng mực dạ quang vàng trên tờ phụ lục:

“Đây là thủ thuật in đè chữ mực nhạt (Visual Deception). Ngân hàng chúng ta đã cố tình thiết kế phần phụ lục hợp đồng thế chấp bằng màu mực xám loãng trên nền hoa văn giấy tái chế để qua mắt một cụ già bảy mươi lăm tuổi mắt kém. Đặc biệt là Điều 15.4: quy định tự động tịch thu ngôi nhà di sản trị giá năm mươi tỷ đồng tại ngõ Hàng Bạc nếu khách hàng nằm viện quá ba mươi ngày do suy giảm nhận thức. Trong khi đó, hạn mức giải ngân thực tế cho cụ Đàn chỉ là hai tỷ đồng, và số tiền này lại được chuyển thẳng sang tài khoản của Viện dưỡng lão Thiên Đường mà cụ chưa từng được chạm vào một đồng tiền mặt.”

Nam nhìn thẳng vào mắt Hải, nhấn mạnh từng chữ: “Hạ giá trị tài sản từ năm mươi tỷ xuống mười tỷ trên báo cáo định giá khống của Đỗ Văn Tuấn, rồi gài bẫy điều khoản tịch thu tài sản bằng kỹ thuật in ẩn. Đây là một cái bẫy nợ được thiết kế tinh vi nhằm cưỡng đoạt tài sản của người già neo đơn. Tôi kiên quyết từ chối ký duyệt tờ trình giải ngân này.”

Phòng làm việc đột ngột rơi vào một sự im lặng đáng sợ. Chỉ có tiếng tạch tạch đều đặn của chiếc đồng hồ cổ đặt trên kệ sách gỗ.

Trần Thế Hải không hề lộ vẻ hoảng hốt hay tức giận như Nam hình dung. Gã từ tốn vươn người cúi xuống, mở ngăn kéo bàn lấy ra một chiếc bật lửa Dupont bằng vàng, châm một điếu xì-gà. Làn khói màu xám đục, thơm nồng và ngột ngạt từ từ lan tỏa, che mờ gương mặt đầy mưu mô của gã. Hải rít một hơi dài, rồi ngửa cổ thổi khói lên trần nhà, bật ra một tiếng cười lạnh lẽo, khinh bỉ.

“Nam ạ, cậu giỏi lắm,” Hải vừa cười vừa lắc đầu, giọng điệu chuyển sang tông sắc lạnh của kẻ nắm giữ quyền sinh sát. “Đọc vị số liệu nhạy bén, phân tích kẽ hở hợp đồng sắc sảo. Đúng là học trò ưu tú của bà Hạnh thẩm định ngày xưa. Nhưng cậu có biết sự khác biệt giữa một chuyên viên giỏi và một kẻ ngốc là gì không? Đó là biết khi nào nên im lặng.”

Hải đập mạnh bàn tay béo múp xuống mặt bàn gỗ gõ đỏ, tiếng động khô khốc vang lên khiến chén trà trên bàn khẽ rung chuyển:

“Cậu nghĩ cái gói ‘An Dưỡng Phú Quý’ này là do một mình chi nhánh Hoàn Kiếm này tự nghĩ ra à? Cậu nghĩ tôi điên đến mức tự tay thiết kế một sản phẩm tài chính phức tạp thế này để đi lừa một mụ già neo đơn? Đây là sản phẩm cấu trúc tài chính liên kết chiến lược đã được phê duyệt ở cấp hội sở, được tài trợ vốn ngầm bởi Tập đoàn Bất động sản Vạn Xuân! Đối với ngân hàng, đây là công cụ tối ưu hóa dư nợ, giải quyết nợ xấu nhóm năm. Đối với Vạn Xuân, đây là phương thức giải phóng mặt bằng sạch cho khu đất vàng phố cổ mà không phải dây dưa vào các vụ kiện tụng đền bù kéo dài hàng thập kỷ. Cả hệ thống đang vận hành trơn tru, và cậu – một thằng chuyên viên quèn – định đứng ra chặn đường ray của một đoàn tàu cao tốc sao?”

Nam cảm thấy lồng ngực mình nghẹn lại dưới áp lực khủng khiếp từ lời thú nhận trắng trợn của Hải. Anh siết chặt hai tay sau lưng, áp dụng kỹ năng Đấu trí thẩm vấn công sở để giữ cho giọng nói của mình không bị run rẩy:

“Thưa anh Hải, dù đoàn tàu đó có lớn thế nào, nó cũng không thể chạy trên một đường ray được lát bằng sự lừa dối và nước mắt của những người già không nơi nương tựa. Luật Các tổ chức tín dụng và Bộ luật Dân sự quy định rất rõ về tính tự nguyện và trung thực trong giao dịch dân sự. Nếu tôi ký duyệt tờ trình này, tôi sẽ trở thành đồng phạm trực tiếp trong hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Tôi sẽ báo cáo toàn bộ chứng cứ này lên Ban Kiểm soát nội bộ của Hội sở chính ngay lập tức.”

Hải cười khẩy, gã đứng dậy, chậm rãi bước vòng qua bàn làm việc, tiến lại gần Nam. Thân hình mập mạp, sực nức mùi nước hoa và khói thuốc của gã đứng áp sát, tạo ra một áp lực thể xác đè nặng. Gã vỗ vỗ vào vai Nam, giọng nói chuyển sang thì thầm đầy đe dọa, như một con rắn đang bò sát tai nạn nhân:

“Báo cáo? Cậu định báo cáo bằng cách nào khi quyền truy cập hệ thống của cậu đã bị khóa? Cậu định gửi email bằng cái gì khi máy tính công việc của cậu sắp bị thu hồi? Nam ơi là Nam, cậu chính trực lắm, cậu liêm khiết lắm, giống hệt như ông bố nhà giáo quá cố của cậu ngày xưa.”

Nghe nhắc đến cha mình, đồng tử của Nam khẽ co rút lại. Một luồng điện giận dữ chạy dọc sống lưng anh.

“Anh không có quyền nhắc đến cha tôi ở đây!” Nam gằn giọng, đôi mắt đỏ ngầu sau cặp kính cận.

“Tại sao tôi lại không có quyền?” Hải cười đắc thắng, gã đi lùi lại, tựa lưng vào mép bàn làm việc, khoanh tay nhìn Nam đầy thương hại. “Vũ Hoài Nam, người thầy dạy Sử vĩ đại của trường Chu Văn An, cả đời giữ gìn sự liêm chính sạch sẽ, để rồi kết cục là gì? Bị người ta vu khống một vụ nâng điểm thi, bị đồng nghiệp quay lưng, bị xã hội ruồng bỏ đến mức trầm cảm rồi chết trong nghèo khó tột cùng trên căn gác mái dột nát của khu tập thể Thành Công! Cậu muốn đi theo vết xe đổ của ông ấy sao?”

Hải cúi xuống, dí sát gương mặt béo múp vào Nam, từng chữ thốt ra như những nhát dao đâm thẳng vào vết thương lòng lớn nhất của anh:

“Để tôi nhắc cho cậu nhớ về thực tế cuộc sống nhé. Mẹ cậu, bà Mai, đang nằm viện điều trị tai biến mạch máu não nhẹ, mỗi tuần hóa trị và thuốc men tiêu tốn hàng chục triệu đồng. Em gái cậu, Vân, đang học năm hai Ngoại thương, tiền học phí, tiền sinh hoạt phí hàng tháng đều trông chờ vào đồng lương chuyên viên thẩm định của cậu. Nếu hôm nay cậu bước ra khỏi cánh cửa này mà không ký duyệt, tài khoản lương của cậu tại ABBank sẽ bị phong tỏa ngay lập tức dưới cáo buộc vi phạm quy chế bảo mật. Cậu lấy tiền đâu đóng viện phí cho mẹ vào ngày mai? Lấy tiền đâu nuôi em gái ăn học? Sự chính trực của cậu có mài ra ăn được không? Có cứu sống được mẹ cậu không?”

Nam đứng lặng người. Những lời nói của Hải như những luồng búa tạ nện liên tiếp vào tâm trí anh. Hình ảnh người mẹ gầy guộc với mái tóc chớm bạc đang nằm trên giường bệnh viện, hình ảnh cô em gái ngây thơ Vân cười rạng rỡ khi nhận được tháng lương đầu tiên của anh hiện lên rõ mồn một. Nỗi sợ hãi tột cùng về sự khốn quẫn tài chính, nỗi ám ảnh về cái chết cô độc của cha mình trong sự nghèo khó vây lấy Nam, bóp nghẹt hơi thở của anh.

Lương tâm nghề nghiệp và tình thương gia đình giằng xé dữ dội trong lồng ngực Nam, tạo nên một cơn đau nhói thắt ở tim. Anh nhìn xuống chiếc cặp da cũ của cha đặt trên bàn. Cuốn sổ tay ghi chép về sự liêm chính vẫn nằm trong đó. Cha anh đã chấp nhận chết trong nghèo khó nhưng thanh thản, còn anh, liệu anh có thể bán đi linh hồn mình để đổi lấy sự an toàn giả tạo cho gia đình?

“Tôi... không thể ký,” Nam khẽ nhắm mắt lại, rồi mở ra, ánh mắt trở nên kiên định tột cùng. “Anh Hải, tôi tôn trọng công việc của mình, nhưng tôi không thể bán đứng lương tâm. Ngôi nhà của cụ Đàn là di sản cả đời của gia đình cụ. Tôi sẽ không ký duyệt tờ trình giải ngân khống này.”

Nụ cười trên gương mặt Hải biến mất hoàn toàn, thay vào đó là một vẻ lạnh lùng, tàn nhẫn tột độ. Gã bước giật lùi lại sau bàn làm việc, chậm rãi ngồi xuống ghế da, gõ mạnh chiếc bật lửa Dupont xuống bàn:

“Quyết định của cậu đấy nhé, Vũ Phương Nam. Cậu đã tự tay bước qua ranh giới đỏ.”

Hải rít một hơi xì-gà cuối cùng, rồi từ tốn nói, giọng nói không còn chút cảm xúc nào:

“Cậu nghĩ cậu đang giữ chứng cứ để tố cáo tôi sao? Cậu mang bản sao hợp đồng thế chấp ra ngoài quét độ phân giải cao tại tiệm photocopy tư nhân. Hành vi đó đã vi phạm nghiêm trọng Nghĩa vụ bảo mật thông tin khách hàng theo Điều 14 Luật Các tổ chức tín dụng. Cậu đã tự ý cung cấp hồ sơ tài sản và thông tin cá nhân của cụ Đàn cho một bên thứ ba không có thẩm quyền khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Ban Giám đốc chi nhánh. Đây là hành vi vi phạm pháp luật hình sự về tội tiết lộ bí mật kinh doanh, gây thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng cho uy tín của ABBank.”

Hải khẽ mỉm cười đầy xảo quyệt, gã vỗ nhẹ vào tập hồ sơ manila màu xanh đậm đặt ở góc bàn:

“Tôi đã chỉ đạo phòng nhân sự soạn thảo sẵn quyết định sa thải kỷ luật khẩn cấp đối với cậu dưới cáo buộc vi phạm nghiêm trọng quy chế bảo mật thông tin khách hàng. Đi kèm với đó là đơn trình báo tội phạm gửi sang Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an Quận Hoàn Kiếm. Chỉ cần tôi nhấn một nút trên máy tính này, toàn bộ hồ sơ kỷ luật của cậu sẽ được đẩy lên hệ thống dữ liệu nhân sự tập trung của Ngân hàng Nhà nước. Tên của cậu, Vũ Phương Nam, sẽ nằm trong danh sách đen toàn ngành tài chính vĩnh viễn. Cậu sẽ không bao giờ, tôi nhắc lại là không bao giờ, tìm được một công việc quét rác ở bất kỳ phòng giao dịch nào trên lãnh thổ Việt Nam này nữa.”

Hải ném tập hồ sơ kỷ luật màu xanh đậm lên mặt bàn gỗ, trượt dài đến ngay trước mặt Nam. Trang bìa in rõ dòng chữ đen đậm: *Tờ trình kỷ luật sa thải khẩn cấp nhân sự – Vũ Phương Nam – Chuyên viên Thẩm định Cấp cao*.

“Ký vào tờ trình giải ngân thế chấp số 22, hoặc nhận lấy bản án tử hình sự nghiệp này và bước ra khỏi đây với hai bàn tay trắng cùng một lệnh triệu tập của công an quận vào ngày mai,” Hải tựa lưng vào ghế da, lạnh lùng đưa ra tối hậu thư tối thượng. “Tôi cho cậu mười giây để lựa chọn.”

Tiếng kim giây của chiếc đồng hồ cổ trên kệ sách vẫn gõ đều đặn từng nhịp, dồn dập và tàn nhẫn như tiếng bước chân của định mệnh đang tiến lại gần gầm giường bệnh của mẹ anh, sát cánh cổng trường của em gái anh. Nam đứng đó, cô độc giữa căn phòng rộng lớn sang trọng, tay ghì chặt chiếc cặp da cũ của người cha quá cố, đối mặt với ranh giới đỏ sinh tử của cuộc đời mình.