Tiếng ù ù đều đều của hệ thống điều hòa trung tâm tại Trụ sở ABBank Hoàn Kiếm chưa bao giờ thôi ám ảnh Vũ Phương Nam. Nó giống như một thứ tiếng ồn trắng đầy quyền lực, tẩy não người ta khỏi những âm thanh xô bồ của phố phường Hà Nội ngoài kia, ép họ phải hòa vào nhịp điệu tàn nhẫn của những con số hiển thị trên màn hình tinh thể lỏng.

Kim đồng hồ chỉ năm giờ chiều. Ánh hoàng hôn của một ngày cuối thu vàng vọt cố lách qua lớp kính cường lực hai lớp xám mờ của tòa nhà văn phòng trên phố Ngô Quyền, đổ lên bàn làm việc của Nam những vệt sáng méo mó. Xung quanh anh, tiếng gõ bàn phím lạch cạch vang lên dồn dập. Tiếng máy in, máy hủy tài liệu hoạt động hết công suất. Ai cũng đang hối hả chạy đua với thời gian để hoàn thành chỉ tiêu doanh số quý I. Áp lực tăng trưởng tín dụng đè nặng lên từng mét vuông sàn kính bóng loáng.

Nam khẽ đẩy gọng kính cận mảnh lên sống mũi, cúi xuống gầm bàn. Ở đó, chiếc cặp da cũ sờn góc của người cha quá cố – nhà giáo Vũ Hoài Nam – vẫn nằm im lìm như một mỏ neo tinh thần giữ anh lại giữa cơn lốc thực dụng của ngành tài chính. Mỗi lần chạm vào lớp da sần sùi ấy, Nam lại như nghe thấy lời dạy của cha về sự liêm chính của một người làm nghề gõ đầu trẻ. Nhưng giờ đây, anh không đứng trên bục giảng, anh là một chuyên viên thẩm định tín dụng cấp cao, người nắm giữ chiếc cân đo đếm rủi ro cho hàng trăm tỷ đồng chảy qua chi nhánh này.

“Nam ơi, cứu anh ca này với! Gấp lắm rồi!”

Một giọng nói xởi lởi, có phần hụt hơi cắt ngang dòng suy nghĩ của Nam. Trần Quốc Anh, Trưởng nhóm Tín dụng cá nhân, đặt một tập hồ sơ dày cộp bọc trong bìa manila màu vàng đất xuống ngay trước mặt anh. Gương mặt mập mạp của Quốc Anh nhạt nhòa mồ hôi, nụ cười xuề xòa quen thuộc của một kẻ quen dĩ hòa vi quý để sinh tồn nơi công sở không giấu nổi sự lo lắng tột độ.

“Hồ sơ thế chấp của cụ Nguyễn Thị Đàn, số 22 Hàng Bạc,” Quốc Anh vừa nói vừa lật nhanh đến trang tờ trình phê duyệt, ngón tay múp míp gõ gõ vào khoảng trống dành cho chữ ký của thẩm định viên. “Sếp Hải đã duyệt nháy rồi. Khách hàng VIP đặc biệt đấy. Gói liên kết ‘An Dưỡng Phú Quý’ mới triển khai. Em ký duyệt nhanh giúp anh để kịp giải ngân đợt một ngay trong ngày mai. Chỉ tiêu dư nợ của nhóm anh quý này chỉ còn trông chờ vào ca này để đạt chuẩn A thôi.”

Nam không vội cầm bút. Thói quen nghề nghiệp được rèn luyện qua hàng ngàn bộ hồ sơ khiến anh điềm tĩnh lật giở từng trang tài liệu giấy trước mặt. Báo cáo thẩm định giá khống số 22 Hàng Bạc nằm ngay dưới tờ trình.

Ngay khi nhìn thấy con số định giá, chân mày Nam khẽ nhíu lại.

“Mười tỷ đồng?” Nam ngẩng lên nhìn Quốc Anh, giọng nói trầm thấp nhưng rõ ràng từng chữ. “Anh Quốc Anh, ngôi nhà số 22 Hàng Bạc là biệt thự Pháp cổ hai tầng, nằm ngay mặt tiền phố cổ Hoàn Kiếm, diện tích đất sử dụng thực tế là một trăm năm mươi mét vuông. Giá thị trường khu vực đó hiện tại không dưới ba trăm năm mươi triệu một mét vuông. Giá trị thực tế của ngôi nhà di sản này ít nhất phải năm mươi tỷ đồng. Sao trong báo cáo định giá nội bộ của Đỗ Văn Tuấn lại chỉ ghi có mười tỷ?”

Quốc Anh khẽ giật mình, liếc nhanh xung quanh như sợ các đồng nghiệp khác nghe thấy, rồi cúi người xuống sát tai Nam, hạ giọng phân trần:

“Em nhỏ tiếng chút đi! Cụ Đàn là người già neo đơn, không có con cháu thờ tự. Cụ ký gói ‘An Dưỡng Phú Quý’ liên kết với Viện dưỡng lão Thiên Đường. Phía ngân hàng mình hỗ trợ cụ khoản vay thế chấp trị giá hai tỷ để chi trả toàn bộ chi phí chăm sóc y tế, ăn ở trọn đời tại viện dưỡng lão cao cấp ngoài Sóc Sơn. Mười tỷ hay năm mươi tỷ thì có khác gì nhau đâu? Khoản vay chỉ có hai tỷ, tỷ lệ LTV (tỷ lệ khoản vay trên giá trị tài sản) chưa đầy hai mươi phần trăm, an toàn tuyệt đối cho ngân hàng mình còn gì!”

“Không, anh Quốc Anh. Nó khác nhau rất nhiều,” Nam thẳng thắn bác bỏ. Anh mở máy tính, bắt đầu áp dụng Quy trình Thẩm định rủi ro 5C – bộ công cụ nghiệp vụ cốt lõi mà anh luôn tuân thủ nghiêm ngặt.

“Về mặt *Tư cách người vay (Character)*: Cụ Đàn năm nay đã bảy mươi lăm tuổi, sức khỏe suy giảm, sống một mình. Tại sao một người ở tuổi cụ lại đột ngột có nhu cầu thế chấp tài sản duy nhất của cả đời mình để vay một khoản tiền lớn như vậy? Ai là người trực tiếp tư vấn cho cụ? Trong hồ sơ không hề có biên bản tiếp xúc khách hàng độc lập của thẩm định viên.”

Nam gõ phím, màn hình hiển thị lịch sử tra cứu thông tin tín dụng khách hàng.

“Về mặt *Năng lực trả nợ (Capacity)*: Cụ Đàn chỉ có khoản lương hưu ít ỏi chưa đầy bốn triệu đồng một tháng. Với khoản vay hai tỷ, lãi suất thả nổi sau ưu đãi lên tới mười bốn phần trăm một năm, mỗi tháng cụ phải trả cả gốc lẫn lãi gần ba mươi triệu đồng. Cụ hoàn toàn không có khả năng tài chính để trả nợ. Đây là một khoản vay được thiết kế để dẫn thẳng đến nợ xấu nhóm 5.”

Quốc Anh bắt đầu mất kiên nhẫn, gương mặt đỏ gay lên vì áp lực chỉ tiêu đè nặng:

“Anh đã nói rồi, đây là gói liên kết đặc biệt! Tiền giải ngân hai tỷ sẽ không đưa cho cụ Đàn chi tiêu cá nhân, mà được chuyển thẳng sang tài khoản của Công ty Cổ phần Dưỡng lão Thiên Đường để thanh toán trọn gói dịch vụ an dưỡng. Viện dưỡng lão sẽ chịu trách nhiệm chăm sóc cụ đến cuối đời. Ngân hàng mình giải ngân song song để đảm bảo dòng tiền đi đúng mục đích. Em lo cái gì chứ?”

Nam nhìn vào sơ đồ dòng tiền dự kiến giải ngân trong hồ sơ. Đúng như anh dự đoán, dòng tiền hai tỷ đồng sẽ chảy thẳng vào tài khoản của bên thứ ba ngay khi lệnh giải ngân được kích hoạt. Cụ Đàn hoàn toàn không chạm vào một đồng tiền mặt nào, nhưng trên pháp lý, cụ gánh một khoản nợ hai tỷ đồng thế chấp bằng ngôi nhà trị giá năm mươi tỷ.

“Đó chính là rủi ro lớn nhất về mặt *Tài sản thế chấp (Collateral)* và *Điều kiện khoản vay (Conditions)*,” Nam chỉ tay vào màn hình máy tính. “Theo quy định kiểm soát rủi ro của Ngân hàng Nhà nước, đối với các tài sản thế chấp là di sản văn hóa hoặc bất động sản có giá trị lớn trên mười tỷ đồng, bắt buộc phải có chứng thư định giá độc lập từ một đơn vị thẩm định giá thứ ba được cấp phép. Trong hồ sơ này hoàn toàn thiếu chứng thư độc lập. Chỉ có một bản báo cáo định giá nội bộ sơ sài do Đỗ Văn Tuấn lập dưới sự chỉ đạo trực tiếp của sếp Hải.”

Nam đẩy tập hồ sơ về phía Quốc Anh: “Em không thể ký duyệt bộ hồ sơ này khi chưa tiến hành thẩm định thực địa ngôi nhà và gặp trực tiếp cụ Đàn để xác minh tính tự nguyện của cụ. Em cần giữ bộ hồ sơ này lại hai mươi tư giờ để kiểm tra thực tế.”

“Hai mươi tư giờ?” Quốc Anh gần như nhảy dựng lên, giọng nói lạc đi vì hoảng hốt. “Nam ơi là Nam! Ngày mai là hạn cuối cùng chốt số liệu quý I rồi. Sếp Hải đã hứa với phía Tập đoàn Vạn Xuân – đơn vị đứng sau tài trợ vốn cho Viện dưỡng lão Thiên Đường – là sẽ giải ngân ca này trước mười hai giờ trưa mai. Em giữ lại hai mươi tư giờ là giết anh, giết cả phòng này rồi! Em có biết sếp Hải đang theo dõi sát sao ca này không?”

“Em đang làm đúng quy trình kiểm soát rủi ro của hệ thống, anh Quốc Anh,” Nam giữ thái độ điềm tĩnh nhưng kiên quyết. “Nếu em ký duyệt tự động ca này, cụ Đàn sẽ đứng trước nguy cơ mất trắng ngôi nhà di sản trị giá năm mươi tỷ đồng chỉ vì một khoản nợ hai tỷ mà cụ không hề được trực tiếp sử dụng. Em không thể nhắm mắt làm ngơ.”

Quốc Anh nghiến răng, giật phắt tập hồ sơ manila trên bàn Nam. Gương mặt xuề xòa thường ngày biến mất, thay vào đó là ánh mắt lạnh lùng, đầy đe dọa của một kẻ bị dồn vào đường cùng:

“Được! Thẩm định viên Vũ Phương Nam kiên quyết giữ nguyên tắc đúng không? Tôi sẽ ghi nhận lỗi trì hoãn hồ sơ của em vào bảng đánh giá KPI tuần này gửi trực tiếp lên phòng nhân sự và sếp Hải. Em tự chịu trách nhiệm trước sếp Hải về việc chi nhánh không đạt chỉ tiêu quý này nhé!”

Nói rồi, Quốc Anh quay lưng đi thẳng về phía phòng làm việc của Giám đốc chi nhánh Trần Thế Hải, bỏ lại Nam ngồi cô độc giữa văn phòng kính lạnh lùng. Nam khẽ thở dài, tay siết chặt chiếc cặp da cũ của cha dưới gầm bàn. Anh biết mình vừa tự tay khơi mào cho một cuộc chiến không cân sức với ban giám đốc, nhưng lương tâm nghề nghiệp không cho phép anh lùi bước.

Nam cố gắng đăng nhập vào hệ thống dữ liệu nội bộ để tra cứu thêm thông tin về các chứng thư định giá cũ của Đỗ Văn Tuấn, hy vọng tìm thấy bằng chứng về sự gian lận hệ thống. Nhưng ngay khi anh vừa gõ mã lệnh truy cập, màn hình máy tính bỗng hiển thị một dòng chữ đỏ lạnh lùng: *“Quyền truy cập của bạn đối với thư mục này đã bị khóa. Vui lòng liên hệ quản trị viên hệ thống.”*

Nam sững sờ. Hải đã bắt đầu phong tỏa quyền lực của anh.

Anh quay lại bàn làm việc, lật giở bản sao chụp hợp đồng tín dụng bẫy nợ của cụ Đàn mà anh đã kịp giữ lại trước khi Quốc Anh giật đi. Nam lật nhanh đến trang cuối cùng – trang số mười lăm của bản hợp đồng thế chấp tài sản.

Tại dòng chữ ký dành cho người vay: *“Nguyễn Thị Đàn”*.

Bên cạnh chữ ký là một dấu lăn tay bằng mực xanh lam sẫm. Nam cúi sát xuống, chăm chú soi chi tiết nét chữ viết tay qua chiếc kính cận gọng mảnh dưới ánh đèn bàn huỳnh quang trắng buốt.

Chân mày anh nhíu chặt lại, tim khẽ lỗi nhịp.

Nét chữ *“Nguyễn Thị Đàn”* viết bằng mực xanh không hề thanh thoát, ngay ngắn như nét chữ viết tay trên bản sao chứng minh nhân dân cũ của cụ đính kèm trong hồ sơ. Từng nét bút run rẩy dữ dội, các đường cong bị lệch lạc, nét mực đứt quãng và có những vệt kéo lê bất thường, giống như bàn tay của một người đang trong trạng thái run rẩy tột độ, mất kiểm soát cơ thể, hoặc tệ hơn... chữ ký đó được thực hiện khi người ký đang trong tình trạng bị hôn mê, mê sảng do tác động của một loại hóa chất nào đó.