Cái ấm áp từ nhịp thở đồng điệu của Minh Khải vẫn còn vương lại trên bờ vai gầy của An Nhiên khi hoàng hôn buông xuống làng gốm Mỹ An. Chiếc chén mộc nhỏ bé, tròn trịa đầu tiên nằm kiêu hãnh trên mặt bàn xoay gỗ lim, như một minh chứng thầm lặng cho việc hai cơ thể khuyết tật có thể hòa làm một dưới sức nặng của trục sắt phế liệu. Thế nhưng, niềm hy vọng vừa nhen nhóm chưa kịp sưởi ấm gian nhà cổ ba gian thì tiếng bước chân thình thịch, dồn dập từ ngoài ngõ đã dập tắt nó. Chú chó Golden Retriever tên Đất đang nằm dưới gầm bàn xoay bỗng dựng đứng hai tai, gầm gừ một tiếng trầm đục trong cổ họng.

Cửa gỗ xưởng gốm bị đẩy ra thô bạo. Nguyễn Hữu Đạt, cậu bé câm điếc phụ việc của xưởng, lao vào với gương mặt tái mét không còn giọt máu. Đôi bàn tay gầy gò dính đầy bùn đất của Đạt khua loạn xạ trong không trung, miệng ú ớ những âm thanh vô nghĩa đầy hoảng loạn. Cậu chỉ tay liên tục về phía mỏ đất sét xám Mỹ An nằm phía bên kia thung lũng ven sông, rồi đập hai tay vào nhau tạo thành hình chữ X, biểu thị cho sự ngăn cấm.

Ngay sau Đạt, Lê Tấn bước vào. Gương mặt thư sinh thường ngày của chàng kỹ sư nông nghiệp giờ đây phủ một tầng mồ hôi lạnh, đôi kính gọng đen bám đầy bụi đường đỏ. Tấn thở dốc, hai tay bám chặt vào thành xe lăn gỗ đã được nẹp sắt của An Nhiên, giọng run rẩy:

"Nhiên ơi... hỏng rồi. Mỏ đất sét xám Mỹ An... bị rào kẽm gai phong tỏa hoàn toàn rồi!"

An Nhiên rụng rời tay chân. Đôi bàn tay thon dài đang vuốt ve chiếc chén mộc khựng lại, khiến thớ đất mềm hơi méo đi một góc. Cô nhìn Tấn, giọng lạc đi:

"Anh Tấn... anh nói gì cơ? Ai rào? Đó là đất khai thác tự do của làng nghề từ đời ông nội cơ mà?"

"Lý Mạnh, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện," Tấn nghiến răng, nắm đấm siết chặt đến mức các khớp xương kêu răng rắc. "Hắn vừa ký một quyết định phong tỏa khẩn cấp mỏ đất dưới danh nghĩa 'bảo vệ môi trường và ngăn ngừa sạt lở lưu vực sông'. Nhưng anh vừa thấy người của Trịnh Thế Vũ đứng cạnh bốt gác. Rõ ràng là tập đoàn Thịnh Phát đã lót tay cho Lý Mạnh để cắt đứt nguồn nguyên liệu của xưởng chúng ta! Lượng đất sét xám dự trữ trong xưởng chỉ còn đủ nặn vài chiếc chén nhỏ, làm sao đủ để nặn tác phẩm 'Dáng Đất' cao một mét rưỡi tham gia triển lãm?"

Minh Khải vẫn ngồi xếp bằng trên nền đất nện ẩm ướt phía sau xe lăn của An Nhiên. Gương mặt anh lầm lì không chút biểu cảm, nhưng bờ vai rộng vạm vỡ khẽ siết lại, làm mảng băng gạc linen xám tro ở mỏm cụt vai trái rỉ ra một vệt máu đỏ sẫm. Vết thương rách da do cú vung gậy sắt của Gã Độc đêm qua lại bị co thắt dưới áp lực tâm lý đột ngột. Anh nhìn chăm chằm vào chiếc chén mộc trên bàn xoay, giọng nói trầm đục vang lên lạnh lùng:

"Cắt đất sét, tức là cắt đi đôi tay của cô và đôi chân của tôi. Trịnh Thế Vũ ra tay nhanh hơn tôi nghĩ."

"Không thể ngồi chờ chết được," An Nhiên gạt nước mắt, ý chí bướng bỉnh ba đời làm gốm dòng họ An trỗi dậy trong mắt cô. Cô tự dùng đôi tay gân guốc lăn mạnh vành bánh xe lăn gỗ, hướng về phía Tấn. "Anh Tấn, đưa em lên phòng tài nguyên huyện. Em phải đối chất với Lý Mạnh. Quyết định này hoàn toàn phi lý!"

Tấn ngập ngừng nhìn đôi vai gầy guốc và cột sống bại liệt đang phải gồng lên của cô, rồi nhìn sang Minh Khải. Khải lặng lẽ gật đầu, dùng chân đẩy chiếc nẹp sắt chữ U dưới bánh xe lăn của cô ra để giải phóng lối đi. "Tôi sẽ canh giữ xưởng gốm cùng chó Đất. Cô và Tấn đi đi. Nhưng hãy cẩn thận, kẻ cậy quyền luôn có luật lệ riêng của chúng."

***

Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Mỹ An nồng nặc mùi máy điều hòa lạnh ngắt và khói thuốc lá thơm. Lý Mạnh ngồi sau chiếc bàn làm việc bằng gỗ gụ lớn, cái bụng phệ vượt mặt bàn, ngón tay mập mạp đeo nhẫn vàng bản lớn đang gõ nhịp lên xấp hồ sơ quy hoạch của Thịnh Phát.

Khi An Nhiên được Lê Tấn đẩy xe lăn vào phòng, Lý Mạnh thậm chí không thèm ngẩng đầu lên. Hắn nhấp một ngụm trà đặc, giọng nói nhớt nháp vang lên khinh khỉnh:

"Tôi đã nói rồi, quyết định tạm dừng khai thác mỏ sét là lệnh từ trên xuống để thanh tra môi trường. Các người có kêu ca cũng vô ích. Làng gốm các người xả thải tro củi, đào bới lung tung làm xói mòn bờ sông, không phong tỏa để quản lý thì sập cả huyện này à?"

"Thưa ông Lý Mạnh," An Nhiên giữ chặt tay vào thành xe lăn để ngăn cơ thể bại liệt khỏi run lên vì phẫn nộ, cô nhìn thẳng vào đôi mắt hí gian xảo của hắn. "Mỏ đất sét Mỹ An là vùng đất bồi tự nhiên, ba đời dòng họ An chúng tôi và dân làng chỉ khai thác thủ công bằng xẻng tre và xe cút kít, chưa từng dùng tới một chiếc máy xúc nào. Làm sao có thể gây sạt lở bờ sông? Trong khi đó, dự án khu nghỉ dưỡng của Thịnh Phát đang đổ hàng ngàn tấn bê tông sát mép nước, tại sao các ông không phong tỏa?"

Lý Mạnh đập mạnh tách trà xuống bàn, nước trà bắn tung tóe lên tờ đơn khiếu nại của An Nhiên. Gương mặt béo múp của hắn đỏ gay, quát lớn:

"Cô là cái đồ phế nhân ngồi xe lăn thì biết cái gì về kỹ thuật địa chất? Tập đoàn Thịnh Phát người ta có đánh giá tác động môi trường cấp quốc gia, có công nghệ hiện đại! Còn cái xưởng gốm rách của nhà cô chỉ là một ổ ô nhiễm. Bảo vệ Hùng bên dự án người ta rào đất là đúng luật. Đi về đi, đừng có lôi cái xe lăn rách này vào đây ăn vạ!"

Lê Tấn không kìm được lòng chính trực của một trí thức, anh bước lên phía trước, chắn giữa Lý Mạnh và An Nhiên, giọng đanh thép:

"Ông Mạnh, ông nhận tiền lót tay của Thịnh Phát để ký quyết định này đúng không? Chúng tôi có quyền yêu cầu thanh tra độc lập mỏ đất này! Ông không thể dùng quyền hành chính để cướp đi sinh kế truyền thống của cả một làng nghề!"

Lý Mạnh cười khẩy, hắn nhấn nút chuông trên bàn. Ngay lập tức, hai gã bảo vệ to khỏe bước vào phòng, tay lăm lăm dùi cui điện.

"Đuổi hai đứa này ra ngoài cho tôi," Lý Mạnh lạnh lùng ra lệnh, mắt liếc nhìn An Nhiên đầy khinh miệt. "Huyện này là đất quy hoạch đô thị mới, không có chỗ cho những kẻ tàn tật bám víu vào đống đất bùn dơ bẩn nữa đâu."

Lê Tấn cố gắng giằng co, tranh luận luật pháp với đội bảo vệ nhưng lập tức bị một gã dùng bả vai thô bạo đẩy mạnh, suýt làm lật cả chiếc xe lăn của An Nhiên. Tấn phải lùi lại để che chắn cho cô, nghiến răng uất ức đẩy xe lăn của An Nhiên ra khỏi văn phòng lạnh lẽo, bỏ lại tiếng cười hô hố đắc thắng của Lý Mạnh vang vọng phía sau vách kính.

***

Khi họ trở về xưởng gốm Mỹ An, trời đã bắt đầu đổ mưa dông dập dềnh. Những hạt mưa nặng hạt gõ liên hồi lên mái ngói âm dương cũ kỹ, tạo nên một bầu không khí ngột ngạt đến nghẹt thở.

Trước cổng xưởng gốm, một chiếc xe tay ga đắt tiền màu sơn bóng loáng đang đỗ nghênh ngang. Phan Thanh – chủ cơ sở gốm xuất khẩu Thanh Phong làng lân cận – đang đứng che ô dưới hiên nhà. Hắn mặc chiếc áo thun polo thương hiệu phẳng phiu, tay đeo đồng hồ vàng, miệng ngậm chiếc tẩu thuốc mạ bạc, nụ cười giả lả thường trực trên môi.

"Ôi kìa, cô em An Nhiên về rồi đấy à?" Phan Thanh bước tới, vờ vịt che ô cho cô nhưng ánh mắt lại liếc nhìn chiếc xe lăn gỗ căm xe dính bùn của cô đầy vẻ ái ngại ẩn sau sự thương hại. "Tôi nghe nói mỏ đất sét xám bị phong tỏa rồi. Khổ thân chưa, đã liệt chân lại còn mất nguồn đất sống. Đúng là họa vô đơn chí."

An Nhiên lạnh lùng nhìn hắn: "Phan Thanh, anh đến đây làm gì? Xưởng gốm Mỹ An không tiếp khách du lịch."

Phan Thanh không giận, hắn rút từ trong túi áo sơ mi ra một bản hợp đồng liên doanh dày cộp bọc trong bao ni lông, đặt lên đùi An Nhiên, giọng ngọt xớt như mật gấu:

"Tôi đến để cứu em đây. Cơ sở Thanh Phong của tôi có nguồn đất sét dự trữ riêng, lại có liên kết xuất khẩu lớn. Chỉ cần em ký vào bản hợp đồng liên doanh này, sáp nhập xưởng Mỹ An vào cơ sở của tôi, tôi sẽ cung cấp đầy đủ đất sét xám cho em nặn tác phẩm triển lãm. Đổi lại... em chỉ cần giao ra công thức men Hỏa Biến tro củi gia truyền của dòng họ An là được. Đôi bên cùng có lợi, em vừa giữ được xưởng, lại có tiền chữa chân, tội gì phải bám lấy gã phế nhân mất tay kia?"

An Nhiên nhìn bản hợp đồng trên đùi mình, lòng bàn tay cô siết chặt đến mức các móng tay găm vào thớ thịt chai sạn. Cô biết rõ dã tâm của Phan Thanh. Hắn muốn lợi dụng hoàn cảnh ngặt nghèo của cô để chiếm đoạt công thức men cổ truyền – linh hồn duy nhất còn sót lại của dòng họ cô.

Cô dứt khoát cầm bản hợp đồng ném thẳng xuống vũng nước mưa nhão nhoét dưới đất, giọng nói đanh thép vang lên giữa tiếng sấm rền:

"Phan Thanh! Dòng họ An thà đập vỡ lò bầu, thà chết đói chứ không bao giờ bán rẻ bí kíp của tổ tiên cho một kẻ cơ hội như anh! Mang cái hợp đồng bẩn thỉu của anh biến khỏi đây ngay!"

Gương mặt giả tạo của Phan Thanh lập tức biến sắc, tối sầm lại đầy giận dữ. Hắn định bước lên chỉ tay vào mặt cô quát tháo, nhưng một bóng người cao lớn đã lầm lì bước ra từ bóng tối của gian nhà cổ.

Tạ Minh Khải đứng vững trên đôi chân trần gân guốc dính đầy bụi gốm. Hai ống tay áo xám tro của anh bay phần phật trong gió bão. Ánh mắt anh sắc lẹm, lạnh lùng như lưỡi dao khắc đá tỳ chặt vào đồng tử của Phan Thanh. Dù không có đôi tay, nhưng phong thái cương nghị, sát khí tỏa ra từ cơ thể từng trải qua sinh tử của anh khiến Phan Thanh bất giác lùi lại một bước, chiếc ô trên tay khẽ run lên.

"Mày... gã điên mất tay kia, mày nhìn cái gì?" Phan Thanh cố lấy giọng quát lớn để che giấu sự sợ hãi.

Minh Khải không nói một lời, anh chỉ bước lên một bước, chắn trước xe lăn của An Nhiên. Chú chó Đất từ phía sau anh bước lên, nhe nanh gầm gừ dữ dội. Phan Thanh tái mặt, vội vàng nhặt bản hợp đồng ướt sũng dưới đất, nhảy lên xe tay ga phóng đi mất hút trong màn mưa bong bóng bến sông.

***

Đêm xuống, cơn mưa dông càng lúc càng dữ dội, nước sông Đồng Nai bắt đầu dâng cao cuộn xiết. Trong gian nhà cổ, ánh đèn dầu tù mù hắt bóng hai người khuyết tật lên vách đất loang lổ.

An Nhiên ngồi im lặng trên xe lăn, đôi mắt cô đỏ hoe nhìn vào thùng đất sét xám dự trữ chỉ còn trơ đáy. Lòng tự trọng của cô bị chà đạp ở phòng tài nguyên, sự cám dỗ xảo quyệt của Phan Thanh vừa bị gạt bỏ, nhưng thực tế tàn nhẫn vẫn nằm đó: không có đất sét xám mịn Mỹ An, họ sẽ mất tất cả vào tay Thịnh Phát khi hạn siết nợ ngân hàng ập đến.

Cửa ngách xưởng gốm khẽ động. Anh Ba Đất, người thợ đào đất trung thành của làng Mỹ An, bước vào trong bộ áo mưa lá tơi tả. Anh đặt chiếc xẻng sắt rèn thủ công cán gỗ căm xe xuống góc nhà, giọng thì thào đầy bí mật:

"Nhiên ơi, cậu Khải ơi... Tôi vừa đi thám thính về. Bảo vệ Hùng và đội tuần tra của Thịnh Phát chỉ tập trung gác ở cổng chính mỏ đất bên sườn đồi. Nhưng tôi biết một lối đi ngầm ven sông, luồn qua rặng tre già rậm rạp đầu làng. Lối đó dốc đá hiểm trở, trơn trượt, bảo vệ không ngờ tới đâu. Dưới lòng thung lũng mỏ cổ sâu năm mét, vẫn còn một mạch đất sét xám mịn chưa bị ô nhiễm dầu thải. Nếu chúng ta lén đột nhập vào ban đêm... có thể lấy được đất!"

An Nhiên nghe vậy bèn sáng mắt lên, nhưng cô nhìn xuống đôi chân bại liệt của mình, rồi nhìn sang đôi vai trống rỗng của Minh Khải, lòng cô lại chùng xuống:

"Nhưng lối đó dốc đá trơn trượt lắm, xe lăn của em không thể vượt qua được trong đêm mưa này. Làm sao vận chuyển được bao đất nặng hàng chục ký từ lòng mỏ sâu lên?"

Minh Khải bước đến bên cô, ánh mắt anh rực sáng dưới ánh đèn dầu:

"Tôi có đôi chân. Tôi có thể đi được. Tôi không có tay để xách bao đất, nhưng tôi có thể dùng mỏm vai và đai lưng bảo hộ cột sống của cô làm dây đeo, kẹp chặt bao đất vào lưng mang về. Anh Ba Đất sẽ đào đất, tôi sẽ là người cõng. An Nhiên, cô ngồi ở bìa rừng tre giữ thiết bị định vị GPS và canh gác cho chúng tôi."

"Khải... nhưng vai trái của anh đang bị loét rách da sâu lắm!" An Nhiên nghẹn ngào, cô vươn tay chạm nhẹ vào mảng băng gạc dính máu trên vai anh. "Sức nặng của bao đất ướt dính bùn sẽ xé toác vết thương của anh mất!"

Minh Khải nhìn thẳng vào mắt cô, giọng anh kiên định, không một chút dao động:

"Vết thương ngoài da rồi sẽ lành, nhưng danh dự nghệ thuật của tôi và xưởng gốm của cha cô nếu mất đi sẽ không bao giờ lấy lại được. Đất sét không đợi chúng ta, An Nhiên. Hãy đi thôi!"

***

Nửa đêm. Tiếng mưa rơi tầm tã xé toạc màn đêm tĩnh mịch của thung lũng sông Đồng Nai.

An Nhiên ngồi trên chiếc xe lăn gỗ căm xe đặt khuất sau rặng tre già rậm rạp ở bìa rừng tre, ngay sát mép ranh giới mỏ đất sét xám Mỹ An. Bộ nẹp sắt chữ U đã được tháo ra để cô di chuyển, nhưng bùn nhão bết chặt vào vành bánh xe khiến cô phải dùng hết lực cổ tay yếu ớt để giữ thăng bằng. Cô ôm chặt chiếc đèn pin bão bùng trong lòng, mắt hướng về phía thung lũng tối đen như mực phía dưới, nơi Minh Khải và Anh Ba Đất vừa biến mất vào màn mưa.

Dưới lòng mỏ cổ sâu năm mét, không khí ngột ngạt và nồng nặc mùi bùn đất ướt sũng. Minh Khải đi chân trần, mười ngón chân bấm sâu xuống lớp bùn lầy trơn trượt để giữ thăng bằng cho cơ thể không tay. Mỗi bước đi dọc theo sườn dốc đá lởm chởm là một cực hình; những mảnh đá sành sắc nhọn cứa vào lòng bàn chân anh rớm máu, nhưng anh không hề chững lại.

Anh Ba Đất quỳ rạp dưới hố sâu, dùng chiếc xẻng sắt rèn thủ công dứt khoát xúc từng mảng đất sét xám mịn dẻo quánh – thứ tài nguyên vô giá chứa hàm lượng oxit kim loại tự nhiên tối ưu – đổ vào chiếc bao tải dứa lớn.

"Cậu Khải... bao đất này nặng gần bốn mươi ký rồi, đất sét ngấm nước mưa nặng gấp đôi thường ngày đấy!" Anh Ba Đất thì thào qua tiếng mưa rơi xối xả.

"Tiếp tục đổ đi, chưa đủ cho tượng lớn đâu!" Minh Khải nghiến răng ra lệnh.

Anh cúi thấp người, dùng mỏm vai cụt bên phải tỳ chặt cố định miệng bao đất tải dứa, trong khi mỏm vai trái bị loét rách da rớm máu của anh được quấn chặt bằng dây thừng bố, vòng qua lồng ngực vạm vỡ để làm đai đeo chịu lực chịu kéo. Sức nặng kinh hoàng của bao đất ướt ghì chặt xuống bả vai trái, thớ thịt sẹo bỏng co thắt dữ dội, vết loét rách miệng chảy máu tươi nhuộm đỏ sẫm cả mảng áo linen xám tro sũng nước mưa. Nỗi đau đớn buốt thấu xương tủy dội lên đại não, làm Minh Khải hoa mắt chóng mặt, nhưng anh vẫn bấm chặt mười ngón chân trần xuống bùn nhão, đứng vững như một bàn thạch.

*Rắc... rắc...*

Tiếng bùn nhão sụt lún nhẹ dưới chân bốt cát lún gần đó cảnh báo nguy cơ sạt lở vách mỏ đất dâng cao do mưa bão bùng kéo dài.

"Đủ rồi, anh Ba Đất! Buộc miệng bao lại khẩn cấp!" Minh Khải gầm nhẹ qua kẽ răng.

Anh Ba Đất vội vàng dùng dây chuối khô buộc chặt miệng bao tải, rồi giúp Minh Khải cố định bao đất nặng trịch vào bờ vai vạm vỡ của anh. Minh Khải dồn toàn bộ trọng lực chân, nghiêng người về phía trước một góc mười lăm độ để giữ trọng tâm, bắt đầu bước từng bước nặng nề leo lên sườn dốc đá trơn trượt hướng về phía bìa rừng tre nơi An Nhiên đang đợi.

Mồ hôi lạnh trộn lẫn máu tươi và nước mưa xối xả chảy ròng ròng trên khuôn mặt cương nghị của Minh Khải. Mỗi bước leo dốc là một lần bắp thịt đùi và cơ hông của anh phải gồng lên chịu lực cực hạn, mỏm vai trái rách da rát bỏng như bị nung trong lò bầu nhiệt độ cao.

Ở bìa rừng tre, An Nhiên lo lắng nhìn vào màn hình chiếc điện thoại thông minh cũ dính nước mưa dột nát, theo dõi tín hiệu định vị GPS ngầm gắn dưới gầm xe lăn của cô do Lê Tấn lắp đặt để canh giữ an toàn. Bỗng nhiên, chú chó Đất đang đứng gác bên cạnh xe lăn khẽ động đậy hai tai, đuôi dựng đứng, rồi phát ra tiếng gầm nhẹ đầy cảnh giác hướng về phía đỉnh đồi đối diện.

An Nhiên rùng mình. Cô tắt vội chiếc đèn pin bão bùng, nín thở lắng nghe.

Từ phía sườn đồi mỏ đất, một luồng ánh sáng quét cực mạnh từ chiếc đèn pin chuyên dụng ánh sáng phổ rộng đột ngột cắt đôi màn đêm mưa bão bùng. Tiếng xích sắt xọc xạch và tiếng dùi cui điện phát ra những tia lửa xanh lét rít lên u u trong không gian ẩm ướt.

Bảo vệ Hùng – đội trưởng đội bảo vệ dự án của Thịnh Phát – đang dẫn theo hai gã đàn em hung hãn cầm dùi cui điện tuần tra dọc sườn đồi mỏ đất sét xám.

"Có tiếng động phía dưới lòng thung lũng mỏ cổ!" Giọng nói tàn nhẫn, máy móc của Hùng vang lên qua màn mưa xối xả. "Quét đèn pin kỹ vào góc rặng tre kia cho tôi! Đứa nào dám bén mảng vào lấy đất sét xám Mỹ An lén lút ban đêm, đập gãy chân cho tôi!"

Luồng ánh sáng đèn pin cực mạnh của Bảo vệ Hùng bắt đầu quét dọc sườn đồi đá lởm chởm, luồn lách qua các bụi tre gai, tiến sát về phía bốt cát lún nơi Minh Khải đang cõng bao đất nặng nề leo lên, chỉ cách chỗ trốn của An Nhiên vỏn vẹn mười mét.

An Nhiên tim đập liên hồi như nổi trống trong lồng ngực, cô muốn lao xe lăn ra để đánh lạc hướng bảo vệ nhưng bánh xe gỗ đã bị lún sâu ngập bùn nhão bết chặt không thể di chuyển nổi một phân. Minh Khải đứng khựng lại giữa dốc đá trơn trượt, bao đất nặng bốn mươi ký ghì chặt trên bả vai rách da rớm máu rỉ đỏ, hơi thở anh dồn dập nóng hổi phả vào màn mưa lạnh ngắt.

Bảo vệ Hùng quét đèn pin cực mạnh dọc sườn đồi, tiếng chó Đất gầm nhẹ cảnh báo bước chân tuần tra đang tiến sát bốt cát lún nơi hai người đang nấp chịu lực cực hạn giữa ranh giới sinh tử.